Ik ben geen vormgever, maar ben wel wel veel bezig met vorm. Ik heb wel smaak, of denk dat althans :-). Terwijl ik aan mijn Werkplaats, de online tools die mijn leven makkelijker maken, aan het werk was, kwam ik het lettertype Paper Mono tegen. Dat vond ik mooi. En het was ook nog eens open source beschikbaar. Dus dat ben ik gaan gebruiken.
Maar waarom sprak Paper Mono me nou zo aan? Dat is best een lastige vraag om te beantwoorden. Ik denk omdat het zowel iets van een typemachine heeft (ja, die heb ik nog gebruikt) als van code (ik kan niet programmeren maar ben dankzij vibe coding wel aan het bouwen). En als je net een bepaald type auto (of gitaar of kleding) hebt gekocht dan zie je daar om je heen opeens veel meer van. Dat is in dit verhaal niet anders. Opeens begint mijn tijdlijn op X zich te vullen met mensen die met lettertypen bezig zijn. Ze zelf bouwen.
Midas maakt letters
Een daarvan is Midas Kwant. Hij was 14 jaar geleden (!) als 15-jarige te gast in Top Names van Roeland Stekelenburg en ondergetekende. Een van de dingen die hij nu doet is letters maken. Op typefacetypes deelt hij een selectie van zijn experimenten. Hij schrijft dat hij altijd al een font wilde maken. Maar letters tekenen in gespecialiseerde software is ingewikkeld, en je ideeën daarin goed uitdrukken nog ingewikkelder. Het is een vak.
Zo maakt ontwerper Alex Slobzheninov zijn letterfamilie Right Grotesk in Glyphs …
De aanpak van Midas: een systeem met ontwerpregels dat de letters tekent. Geen AI-gegenereerde fonts, benadrukt hij op de site. Wel software die op basis van die regels verschillende uitkomsten maakt. Inspiratie komt uit letterstudies en uit zijn eigen ideeën. Volgens Midas heeft hij er inmiddels meer dan 20.000 gemaakt. Sommige resultaten zijn goed, andere gewoon slecht, schrijft hij er eerlijk bij. Een selectie kun je gratis downloaden en gebruiken.
Ga vooral kijken. Misschien zit er een letter tussen voor je volgende website, poster of uitnodiging.
Een letter op de bodem van de Theems
En toen ik me nog meer in lettertypen ging verdiepen, stuitte ik op YouTube op het verhaal van Doves Type. Thomas James Cobden-Sanderson en Emery Walker richtten in 1900 de Londense Doves Press op. Voor hun boeken lieten ze een eigen lettertype maken.
Hoe maak je een metalen letterstempel? Een bezoek aan het Type Archive in Londen …
Na het uiteenvallen van de samenwerking tussen Cobden-Sanderson en Walker ontstond strijd over het gebruik van het lettertype. Cobden-Sanderson koos een nogal definitieve oplossing. Om te voorkomen dat zijn voormalige partner de drukletters zou krijgen, gooide hij ze in de Theems. Niet een handvol: volgens de geschiedenis die ontwerper Robert Green beschrijft, verdween meer dan een ton metalen drukletters over de rand van Hammersmith Bridge.
Bijna een eeuw later maakte Green een digitale reconstructie. Maar hij wilde ook de oorspronkelijke letters terugvinden. In 2014 vond hij bij laagwater de eerste drie: een v, een i en een e. Daarna hielpen duikers meer exemplaren boven water te halen. Die vondst hielp hem zijn digitale versie te verbeteren. Wat de ene man wilde laten verdwijnen, wilde de andere zo precies mogelijk terugbrengen. Je kunt die letter nu weer gebruiken.
Het verhaal van de zoektocht en de berging is de moeite waard. Liefde voor letters als speurtocht.
Het handschrift van iemand die niet bestaat
En dan stuitte ik ook nog op If This Finds You, een experiment van ontwerper Rafael Cespedes. Volgens de projectbeschrijving verzamelde hij 123 echte brieven in veertien talen, geschreven tussen 1395 en 1929. Brieven van emigranten, kinderen en families die contact hielden. De website schrijft ze voor je uit, streek voor streek. Alleen: het handschrift is niet dat van de oorspronkelijke briefschrijver. Het hoort bij een fictieve schrijver, samengesteld door een systeem dat lettervormen, helling, ritme en andere schrijfgewoonten combineert.
Je kunt op de site ook zelf een brief typen. In de inktmodus heeft dat een mooie consequentie: een fout die eenmaal op papier staat, verdwijnt niet met Backspace. Hij wordt doorgestreept. Ook de correctie blijft onderdeel van je brief. De handschriften zijn bovendien als font te downloaden. Met verschillende uitvoeringen van dezelfde letter, zodat niet iedere a of e er precies hetzelfde uitziet. Juist de kleine verschillen moeten het minder machinaal maken.
Het mooie van al deze voorbeelden is de liefde voor de letter, maar ook het oog voor detail. Je hoeft geen vormgever te zijn om daar plezier aan te beleven!
Vrienden,
Ik groet U,
Erwin Blom





> Maar waarom sprak Paper Mono me nou zo aan? Dat is best een lastige vraag om te beantwoorden.
De wezenlijke vraag om je smaak om te zetten naar skills of ontwerpinstructie.
Het zullen de jaren '80 zijn maar een tikje vlekkerige Courier/typemachine-letter vind ik erg mooi
Leuk onderwerp, bedankt Erwin! De Amsterdammer Frits Jonker heeft ook ontelbare lettertypes gemaakt https://showcase.thebluebus.nl/alphabets/ en gaf onlangs ook een workshop Onomatopeeën uitspreken :-)