Ik was vrijdag te gast bij het mooie Next Nature Museum in Eindhoven, in dat prachtige pand bekend van het Evoluon. Dit was niet letterlijk mijn tekst tijdens het Nationaal Design Debat: Shaping Europe, maar wel de strekking van mijn verhaal …
Voor mij begint de jaartelling in 1977. In het jaar van de punk.
En niet eens zozeer om de muziek, maar om de Do It Yourself-mentaliteit van die tijd. Ontbreekt er iets? Begin het zelf! Werkt er iets niet goed? Pas het aan! Neem het initiatief. Of het nu om een band oprichten, een label starten, een studio beginnen, een fanzine maken of een optreden organiseren gaat. Je hoeft niet te wachten tot iemand anders je toestemming geeft.
Dat was toen.
Voor sommige mensen zal het raar klinken, maar deze AI-tijd is voor mij als creatief, als bouwer, als man met ideeën de tijd waar ik sinds 1977 altijd van gedroomd heb. Ik ben geen programmeur en ik ben geen designer. Toch bouw ik tegenwoordig mijn eigen software. Ik ben de regisseur die richting geeft, aanscherpt en bepaalt. En dan helpt het natuurlijk dat ik al meer dan 30 jaar nauw heb samengewerkt met programmeurs en vormgevers. Ze hebben me bijna spelenderwijs kennis en kunde en smaak bijgebracht.
Grote dank daarvoor nog, Mieke Gerritzen, Ad de Bont, Robin Verdegaal, Cristina Garcia Martin, Jerry den Ambtman, Daniel Ockeloen, Rico Jansen, Marcel Maatkamp en vele anderen.
Ik ben nu vrijwel continu zelf aan het bouwen. Zo bouwde ik de afgelopen maand mijn Werkplaats, 9 tools om te schrijven, te plannen, te organiseren en meer. Zijn daar niet al genoeg tools voor? Zeker, maar de meeste tools zijn veel te uitgebreid en missen dan net wat ik graag wil. Mijn 9 tools werken precies op de manier zoals ik wil dat ze werken.
De afgelopen week maakte ik met behulp van AI een video editor. Als ik een interview gedaan heb, stelt mijn editor een montage voor, verzorgt ondertitels, voegt vormgeving toe en meer. Ik bepaal de inhoud, de editor helpt me in het proces. Ik heb de tool op mijn persoonlijke maat gemaakt.
Even voor de duidelijkheid: dat doe ik allemaal ‘vibecodend’, ik geef opdrachten in tekst, AI gaat ermee aan de slag. De mogelijkheden nemen iedere maand toe, de eindresultaten worden steeds beter.
Het prachtige van deze tijd vind ik dat mensen die wel ideeën hebben, maar geen technische vaardigheden, dankzij AI de mogelijkheden krijgen om hun omgeving mede naar hun hand te zetten. AI geeft mensen krachten die ze daarvoor niet hadden. Zonder dat ze daarvoor een groot budget nodig hebben.
Een docent weet wat er ontbreekt in de klas. Een muzikant weet waar het organiseren van een tour vastloopt. Een buurtvereniging weet wat haar vrijwilligers nodig hebben. Stuk voor stuk kunnen deze mensen of organisaties nu de ontbrekende puzzelstukken aan werk of hobby toevoegen, ook als de doelgroep maar uit 1 of enkele personen bestaat. Er worden niet alleen meer gereedschappen VOOR een doelgroep gemaakt, ze worden nu ook DOOR de doelgroep gemaakt. Met domeinkennis als startpunt.
Koert van Mensvoort, directeur van Next Nature, schreef deze week op LinkedIn over humane technologie.
Europa moet vooroplopen in humane technologie. AI verandert hoe we leven. Dat roept onzekerheid op. Juist nu hebben we de verbeeldingskracht van creatieven hard nodig om richting te geven aan deze omwenteling. Welke technologie willen we ontwikkelen? Hoe zorgen we dat technologie onze menselijkheid versterkt en ons helpt beter samen te leven? Ik geloof dat Europa hier een eigen rol te spelen heeft. Te vaak beperken we ons tot het reguleren van technologie die elders wordt bedacht. Maar vanuit onze humanistische traditie kunnen we zelf een technologische toekomst ontwerpen, met de mens als maat en niet als middel. Dat is geen taak voor technologen alleen. Daar zijn juist ontwerpers, kunstenaars en denkers voor nodig.
Voor mij is zelf je eigen tools, apps en sites kunnen maken zonder technische kennis een voorbeeld van humane technologie. Want zoals gezegd: AI geeft mensen krachten die ze daarvoor niet hadden. Zonder dat ze daarvoor een groot budget nodig hebben.
Maar zelf iets kunnen maken, roept natuurlijk ook een vraag op: hoe vrij ben ik als alles wat ik bouw afhankelijk blijft van één bedrijf? Van één van de techreuzen?
Daarom horen voor mij zeggenschap, eigenaarschap en onafhankelijkheid bij elkaar. Ik wil mijn bestanden kunnen meenemen. Kunnen overstappen. Zelf bepalen wanneer iets automatisch gaat en wanneer ik beslis. Dat zijn heel concrete ontwerpkeuzes.
Zo heb ik mijn zogenoemde Blom-OS zo vastgelegd en ingericht dat ik ieder moment kan overstappen op het AI-model dat mij op dat moment het meest aanspreekt. Al mijn data staat lokaal en ik ben niet afhankelijk van OpenAI, Anthropic, Mistral of Deepseek. Ik kan in- of uitprikken wat en wanneer ik wil. Ik kan voor commercieel of voor open source kiezen. Ik kan voor online of lokaal op mijn computer gaan. Ik ben de baas over mijn eigen digitale brein en doe daar mee wat ik wil. Informatieautonomie, zoals Martijn Aslander het noemt, is belangrijker dan ooit.
En als ik nog even terug mag gaan naar 1977.
Do It Yourself was natuurlijk niet doe het in je eentje. Het was juist Do It Together, doe het samen. Verenig je krachten. Samen weten we meer, samen kunnen we meer.
Dat is nu ook wat er naar mijn smaak nog veel meer moet gebeuren. Dan heb ik het over delen wat je hebt geleerd. En over anderen laten voortbouwen op wat je hebt gemaakt. Daarom schrijf ik 100 nieuwsbrieven per jaar. Daarom ben ik nu bezig om mijn tools op Github open source beschikbaar te stellen. Zodat iedereen ze kan gebruiken, maar ook om mensen te enthousiasmeren zelf aan de slag te gaan, voort te borduren en toe te voegen wat ontbreekt.
Ja, ik kan nu zelf bouwen wat ik nodig heb. Maar producten of diensten worden nog beter door samenwerking. Door kennis en kunde uit diverse hoeken te bundelen. Domein-specialisten met ontwerpers, kunstenaars, wetenschappers en andere denkers. Door behoeften zichtbaar te maken, aannames te bevragen en samen met mensen werkende alternatieven te maken.
Het verhaal van Koens van Mensvoort zetten me aan het denken. Ja natuurlijk zijn de grote thema’s belangrijk en kan AI daar een grote rol bij spelen, maar vlak het belang van de democratisering van technologie niet uit. Als Europa voorop wil lopen in humane technologie, zou ik ook dáárin investeren: toegang tot gereedschap, ruimte om te leren, plekken om samen te experimenteren en mogelijkheden om op elkaars werk voort te bouwen.
Van de DIY van punk naar de DIY van AI loopt voor mij één overtuiging: mensen kunnen zelf iets toevoegen aan hun wereld en als we dat allemaal doen, maken we samen de grote wereld een klein stukje beter. Dat gaat overal op. Maar wij wonen in Europa. Laten we hier beginnen en waar mogelijk met de technologie die hier gemaakt wordt.
Ontbreekt er iets? Begin het zelf! Werkt er iets niet goed? Pas het aan! Neem het initiatief. Je hoeft niet te wachten tot iemand anders je toestemming geeft.
Dat gold in 1977, dat geldt nu.
Hier vijf mooie voorbeelden van zelfbouwers:
Bijplaatsingen is een open source beschikbaar initiatief van Bart Ensink . “Deze app helpt inwoners van Enschede om bijplaatsingen supersnel te melden bij (ondergrondse) afvalcontainers.Door een foto te maken en de locatie te selecteren, draag je direct bij aan een schonere stad.”
Rescue Badge is door Bert de Boer gemaakt. “Bescherm wat ertoe doet. Jouw medische gegevens en noodcontacten direct beschikbaar voor hulpverleners met één simpele scan. Geen abonnement, geen batterijen nodig.”
ZoveelZaans is een tool van Marijke 💡 Krabbenbos. “Zoveel Zaanse geuren vertelt je wat je ruikt. Ruik je iets bijzonders? Tik op de knop en ontdek wat je ruikt en uit welke fabriek het komt.”
De Prijsprofeet werd gebouwd door Martin Voorzanger “Prijsprofeet biedt overzicht van aanbiedingen bij Nederlandse supermarkten met slim zoeken. De visie: prijsvoorspellingen doen en koppelen aan persoonlijke voorkeuren van gebruikers.”
AIKleurplaat is uit het brein van Jos van Essen ontsproten. “Maak met behulp van AI een supertoffe kleurplaat. Verzin hieronder een opdracht hoe de kleurplaat er uit moet zien. Er zijn al 35674 kleurplaten gemaakt.”
Naschrift:
Als je zoals ik veel met AI bezig bent, vullen sommige mensen kennelijk ook veel over je in, merkte ik bij Next Nature. Dus voor wie me minder goed kent ... Ik ben dol op online maar ook op offline, ik hou van digitaal maar ook van fysiek, ik laat mijn mailtjes niet door een LLM schrijven, je kunt me op X vinden maar ook op de ijsbaan en in de Ierse pub.
En ik ben schrijver van de volgende drie boeken:
* Handboek Communities, de kracht van sociale netwerken
* Handboek Vibecoding, bouw zonder technische kennis sites, apps en tools
* Wat Blijft, als AI het werk doet maken wij het verschil
Vrienden,
Ik groet U,
Erwin Blom