De kracht van open source

Waarom gratis weggeven meer kan opleveren dan voor jezelf houden

okt 15, 2026

Toen ik lang geleden solliciteerde op de functie ‘Hoofd Digitaal’ van de VPRO, werd me gevraagd wat ik van open source vond. Ik had er eerlijk gezegd nog nooit van gehoord. Maar dat werd snel anders toen ik werd aangenomen. Het door de VPRO ontwikkelde multimedia contentmanagementsysteem (cms) MMBase werd namelijk open source gemaakt.

Voor wie niet weet wat open source software is ...

Er zijn allerlei varianten van, maar in ons geval stelden we de broncode van MMBase gratis beschikbaar. Anderen mochten die gebruiken, aanpassen en verder verspreiden, onder de voorwaarden van de open-sourcelicentie. Bedrijven en eenpitters konden zo sites en tools met MMBase gaan bouwen en er zelf nieuwe functionaliteit aan toevoegen. Een deel daarvan werd aan de hoofdtak toegevoegd die daarmee steeds beter en veelzijdiger werd.

Door de open source gang werd MMBase in die tijd door een grote groep mensen en bedrijven gebruikt. En hadden we zo veel meer mensen aan de software werken dan we anders zelf hadden kunnen betalen. Als we zelf weer iets nieuws hadden ontwikkeld, vroeg directeur Peter Schrurs me met een glimlach “En, gaan we dat ook weer weggeven?” Mijn antwoord was steevast: “Ja, en daar worden we alleen maar beter van.”

Open source is aanweziger dan ooit

Open source was in de software-wereld een normaal begrip (het internet draait er voor een groot deel op en bijvoorbeeld het open source WordPress is een van de meest populaire cms’en van nu), maar het bleef daarbuiten voor mensen best een ingewikkeld concept. Iets gratis weggeven waar je zelf alleen maar beter van werd, was en is een moeilijk te begrijpen concept. En dat er dan ook nog tal van bedrijven financieel beter van werden omdat ze met het gratis MMBase tegen goede betaling sites bouwden, maakte het nog complexer om te bevatten.

Om allerlei redenen is MMBase in de loop der tijd overvleugeld door andere talen en technieken, maar open source bleef een belangrijke rol spelen. Momenteel lijkt open source wel aanweziger dan ooit. Door AI is het ontwikkelen van tools en apps makkelijker en dus goedkoper dan ooit geworden. En daardoor zijn er steeds meer mensen die iets bouwen en het vervolgens gratis met de wereld delen onder een open source licentie.

Hoe dat komt?

Als je minder tijd en geld nodig hebt om iets te bouwen, wordt de stap om het weg te geven kleiner. Zeker als je iets in de eerste plaats voor jezelf maakt. Je hebt een probleem opgelost. Als anderen daar ook iets aan hebben, waarom zou je het dan voor jezelf houden?

En dezelfde gedachte die wij bij de VPRO hadden, speelt nog steeds mee. Misschien vindt iemand een fout. Misschien voegt iemand iets toe waar je zelf nooit aan had gedacht. Of gebruikt iemand jouw code voor iets heel anders, waar jij vervolgens weer van leert. Je deelt wat je hebt gemaakt en krijgt er kennis, verbeteringen en contacten voor terug.

Ook kan gratis delen betaald werk opleveren. Je laat zien wat je kunt. Anderen kunnen je vervolgens vragen om hulp, aanpassingen of een toepassing voor hun organisatie. De code is vrij beschikbaar, maar tijd en kennis houden waarde.

Ook mijn Werkplaats is open source

AI kan het bouwen makkelijker maken. Open source maakt het mogelijk om verder te bouwen op wat er al is. Die twee kunnen elkaar versterken.

Het is ook daarom dat ik de Werkplaats open source heb gemaakt. Aan de ene kant wil ik laten zien wat je dezer dagen zelf zonder technische kennis kan bouwen. Er zitten 9 tools in één Werkplaats. Ik werk er vol continu mee.

Tegelijk wil ik met de open source gang mensen stimuleren om de gereedschappen naar hun eigen hand te zetten. Voeg toe wat je mist, gooi weg waar je niks aan hebt.

Ten derde hoop ik dat mensen functionaliteiten gaan bouwen die de basis van de Werkplaats steviger maken.