Ik doe interviews. Daarna wil ik kunnen terugvinden wat iemand heeft gezegd, fragmenten selecteren, er een verhaal van maken, ondertitels controleren en een video opleveren.

In dat proces heb ik vrij specifieke wensen. Soms wil ik alleen de gast aan het woord laten. Soms zijn de vragen nodig om de antwoorden te begrijpen. Soms wil ik inhoud anders ordenen, weggooien of toevoegen. Ik wil een vaste vormgeving kunnen hergebruiken. En ik wil kunnen teruggaan naar de bron wanneer ik twijfel over een knip.

Die werkwijze vormt de basis van mijn FMT Video Editor.

Met hulp van AI bouwde ik een editor die aansluit bij de beslissingen die ik tijdens het monteren neem. Veel van het onderliggende werk wordt al door bestaande software gedaan. HyperFrames verzorgt geanimeerde kaarten en vormgeving (maar natuurlijk op basis van mijn instructies). FFmpeg verwerkt video en audio. Modellen van Desert Ant Labs kunnen helpen bij transcriptie, het onderscheiden van sprekers en het selecteren van beelden.

Deze week schreef ik over HyperFrames en Desert Ant Labs. In mijn eigen editor komen zulke onderdelen samen in een bediening die bij mijn werk past.

Een concreet voorbeeld is de keuze tussen een quoteverhaal en een gespreksmontage. Bij een quoteverhaal wil ik zelfstandige uitspraken van de gast laten samenkomen. Bij een gespreksmontage moeten vragen en reacties kunnen blijven staan. Dat zijn redactionele keuzes die bepalen wat de software moet ondersteunen. FMT Video Editor laat dan andere fragmenten en uitsnedes zien.

Een ander voorbeeld is de thumbnail. Die kwam voort uit een eenvoudige wens van mij tijdens het bouwen: als ik toch een video maak, wil ik ook een geschikt beeld kunnen kiezen voor YouTube.

Inmiddels kan ik de editor beelden laten beoordelen met Eye van Desert Ant Labs. Ik krijg voorstellen, kies er één, voeg een titel toe en bewaar de thumbnail. Een kleine functie die de route van opname naar publicatie completer maakt.

Ik kan een behoefte beschrijven terwijl ik aan het werk ben, een eerste uitvoering laten maken en beoordelen of die helpt. Daarna kan ik gerichter bijsturen.

Dat vraagt natuurlijk nog steeds aandacht. Ik ben de regisseur die richting geeft, bijstuurt en beslist. Een knop die verschijnt, bewijst niet dat een functie goed werkt. Blijft een keuze bewaard na heropenen? Klopt de geëxporteerde video? Blijven eerdere montagebeslissingen intact? Werkt de bediening zonder extra uitleg?

Ook afhankelijkheid is een keuze. Mijn uitgangspunt is dat de editor bruikbaar moet zijn zonder Desert Ant Labs of Auphonic (de audio bewerker), en beter kan worden mét die hulpmiddelen.

In de versie die ik op GitHub klaar heb staan om te delen is die basis nu getest: zelf monteren, een bronbeeld voor de thumbnail kiezen en lokaal exporteren. Automatische transcriptie en extra audio- of beeldanalyse zijn uitbreidingen.

Ik deel naast de software ook de werkwijze. Daarvoor heb ik een begeleidende skill gemaakt: instructies voor een AI-agent over brongetrouw selecteren, knippen controleren, ondertitels beoordelen en exporteren. Zo wordt ook duidelijk welke beslissingen bij de maker horen.

Maar kijk eerst even naar de montage die ik met mijn editor gemaakt heb van een interview over de agentsoftware Strawberry. En realiseer wat ik met hulp van AI heb gedaan: selectie, montage, vormgeving, ondertiteling, etcetera.

Wil je zelf iets bouwen, beschrijf dan eerst één handeling die steeds terugkomt. Maak duidelijk wat erin gaat, wat eruit moet komen en waaraan je merkt dat het goed werkt.

Bijvoorbeeld:

Ik wil uit een lange interviewopname een kort fragment kunnen halen voor social media. Laat me een video uploaden en geef me drie suggesties voor fragmenten met uitgesproken of opvallende uitspraken. Laat me die fragmenten bekijken, er eentje kiezen en als losse video downloaden. Bouw eerst alleen deze functies en controleer of de voorgestelde fragmenten kloppen en het downloaden werkt.

Zo’n opdracht is klein genoeg om te beoordelen. Vanuit een werkend onderdeel kun je verder bouwen.

Lang verhaal kort: open source geeft ons toegang tot techniek waar anderen al veel werk voor hebben gedaan. AI helpt mij die techniek te begrijpen, te verbinden en aan te passen. Daarmee wordt software op maat bereikbaar voor mij. Maar kan dat ook voor jullie zijn!

»> Download de FMT Video Editor

Vrienden,

Ik groet U,

Erwin Blom

Een interview monteren, een taak die ik regelmatig uitvoer, bestaat uit een hele verzameling kleine klussen. Je wilt weten wat er gezegd wordt, wie er spreekt, waar een fragment begint en welk beeld je als thumbnail kunt gebruiken.

Voor zulke taken ben ik gaan kijken naar Desert Ant Labs, van o.a. Paul Veugen. Het bedrijf maakt kleine, gespecialiseerde AI-modellen die op je eigen apparaat draaien. Ieder model heeft een afgebakende taak. Daardoor kun je vrij precies kiezen wat je nodig hebt. Die modellen zijn klein en werken super snel.

Maandag schreef ik over HyperFrames en mijn interview met Marco Derksen. Vandaag gaat het over de hulpmiddelen die het werken met zulke opnamen makkelijker kunnen maken. En die ook buiten video bruikbaar zijn.

Neem Eye. Dat beoordeelt foto’s en videobeelden op onder meer scherpte, inhoud en gezichten. Het kan helpen om geschikte beelden voor te stellen, vergelijkbare foto’s te groeperen of foto’s met gesloten ogen te herkennen.

Ik heb Eye op beelden uit een interview toegepast. Daar kwamen drie voorstellen voor een thumbnail uit. Die mogelijkheid zit inmiddels in mijn FMT Video Editor waar je vrijdag meer over hoort: beelden laten voorstellen, zelf kiezen, een korte titel toevoegen en de thumbnail bewaren.

Dat bespaart zoekwerk. De uiteindelijke keuze blijft bij mij. Een modelscore vertelt immers niet welk beeld het beste bij mijn verhaal past.

Who doet iets anders: het geeft aan wanneer welke spreker aan het woord is. Het weet niet vanzelf hoe die mensen heten. Het onderscheidt stemmen, waarna je namen kunt koppelen. In combinatie met een transcript kun je daardoor makkelijker de antwoorden van een gast terugvinden.

De modellenverzameling bestrijkt allerlei dagelijkse werkzaamheden. Zoals

• Voz zet gesproken tekst om in tekst, bijvoorbeeld voor interviews en vergaderingen.

• Clear verbetert spraakgeluid door ruis en galm te verminderen.

• Clips zoekt interessante fragmenten in lange video’s en podcasts.

• Uhm herkent stopwoordjes zoals ‘uh’ en ‘eh’.

• Align koppelt woorden nauwkeurig aan tijdstippen in een opname.

• Ear herkent welke taal iemand spreekt.

• Gist herkent onderwerpen en voegt passende tags toe.

• Title stelt titels en beschrijvingen voor.

• Redact herkent en anonimiseert persoonsgegevens.

• Tongue herkent de taal van een geschreven tekst.

• Emo stelt passende emoji voor.

• Shapes zet ruwe getekende vormen om in nette vormen.

Ook voor beeld en video zijn er gespecialiseerde modellen. Eye analyseert foto’s en videobeelden en kan helpen het beste beeld voor een thumbnail te kiezen. Face zoekt dezelfde persoon terug in verschillende foto’s of video’s.

Een deel van de modellen is nog in ontwikkeling of bèta. Op de website van Desert Ant Labs staat welke modellen al te gebruiken zijn.

Je kunt je daar allerlei kleine toepassingen bij voorstellen. Een journalist die interviews doorzoekbaar maakt. Een vereniging die opnamen van bijeenkomsten uitwerkt. Iemand die een grote fotomap wil voorselecteren. Een organisatie die teksten wil controleren voordat ze worden gedeeld.

Er hoort wel een onderscheid bij de rode draad van deze serie. HyperFrames is open source. Desert Ant noemt zijn licentie nadrukkelijk source-available: de bron is beschikbaar, maar er gelden eigen gebruiksvoorwaarden en beperkingen. Onder de huidige voorwaarden is gebruik gratis onder 100.000 maandelijks actieve apparaten, per model en platform. De modellen verwerken je inhoud lokaal; de software verstuurt wel beperkte gebruikstelemetrie. De voorwaarden staan hier.

Ik heb als voorbeeld een site gebouwd met 6 tools die op Desert Ant Labs gebaseerde modellen gebaseerd zijn. Probeer maar uit! En als ik het kan, kunnen jullie het ook!

»> FMT Klein maar fijn

Vrienden,

Ik groet U!

Voor Wat Blijft sprak ik Marco Derksen ruim vijftig minuten over mens en machine. Daar wilde ik ook een korte video van maken. Ongeveer vijf minuten, met een duidelijke lijn, alleen de gast aan het woord en vormgeving die bij Wat Blijft past.

Daarvoor gebruikte ik HyperFrames. Ik beschreef het gewenste resultaat en liet AI met de opname aan het werk gaan. Uitspraken selecteren, een volgorde voorstellen, onderwerpen aankondigen, de video vormgeven. Vervolgens kon ik aangeven wat anders moest.

De montage die daaruit voortkwam, gaat onder meer over reflectie, perspectief en betekenis. Een gesprek over wat mensen onderscheidt van machines, uitgewerkt met hulp van machines. Dat past goed bij het onderwerp Wat Blijft.

Wat me hierin vooral interesseert, is dat twee ontwikkelingen samenkomen. Er zijn steeds meer bruikbare bouwstenen beschikbaar. En AI helpt me die bouwstenen toe te passen zonder dat ik alle techniek zelf hoef te beheersen.

HyperFrames is een open-sourceproject van HeyGen. Het gebruikt technieken waarmee ook websites worden gemaakt om video’s samen te stellen. Tekst, beeld, geluid en beweging worden beschreven in code. Daar maakt HyperFrames een videobestand van.

Juist die code maakt het geschikt voor AI. Je kunt beschrijven wat je wilt zien en de AI de uitvoering laten verzorgen. Een titel langer in beeld. Rustiger overgangen. Een andere uitsnede. Een intro in de kleuren van je eigen website.

In HyperFrames Studio zie je het resultaat en kun je verder werken door aanwijzingen te geven. De open-sourcebasis is ook buiten die app te gebruiken, bijvoorbeeld met een coding agent als Codex of Claude Code. De projectbestanden blijven dan beschikbaar om later verder aan te passen.

Bij mijn interview met Marco ging het om meer dan een video korter maken. De uitspraken moesten samen een begrijpelijk verhaal vormen. De vragen mochten verdwijnen, maar de betekenis van de antwoorden moest overeind blijven. Een mooie overgang helpt weinig wanneer een knip de strekking van een uitspraak verandert.

Bekijk het resultaat van de HyperFrames montage.

(Ik vermoed dat Marco zichzelf geen technoloog noemt, maar Hyperframes dus wel :-) Had ik moeten aanpassen!)

AI kan een selectie voorstellen. Ik moet bepalen of die selectie klopt, of de juiste nuance behouden blijft en of het verhaal de moeite waard is. Ook transcriptie en eventuele aanvullende media vragen eigen hulpmiddelen; de open-sourcekern van HyperFrames doet niet zelfstandig al die taken.

Er kwam nog iets bruikbaars uit de proef: een herhaalbaar format. De vormgeving, intro, onderwerpkaarten en outro kan ik voor een volgend interview opnieuw gebruiken. Naam, opname en fragmenten veranderen. De redactionele beoordeling moet iedere keer opnieuw gebeuren.

Zo wordt één experiment ook gereedschap voor de volgende keer.

Wil je dit zelf proberen, begin dan klein. Neem een korte eigen opname en vraag om één minuut video. Via de officiële startpagina kun je kiezen voor de Studio-app of werken met je eigen AI-agent. HyperFrames is gratis; je AI-abonnement en eventuele betaalde mediadiensten staan daar los van.

Een bruikbare eerste opdracht:

Maak van deze opname een video van maximaal één minuut. Gebruik alleen letterlijke uitspraken uit de bron. Stel eerst een verhaallijn met tijdcodes voor. Voeg daarna een eenvoudige titel en rustige vormgeving toe. Bewaar het bewerkbare project en laat me het resultaat controleren voordat je exporteert.

Kijk vervolgens waar de eerste versie tekortschiet. Daar begint het interessante gesprek: wat bedoelde je precies, wat moet behouden blijven en wanneer vind je het goed?

Deze week verken ik die ontwikkeling in drie stappen. Vandaag video maken met HyperFrames. Woensdag kleine AI-modellen die op je eigen apparaat werken. Vrijdag laat ik zien hoe ik met zulke bouwstenen mijn eigen FMT Video Editor maakte.

Open source maakt bestaande kennis bruikbaar voor anderen. Met AI kunnen meer mensen die kennis naar hun eigen praktijk vertalen.

Vrienden,

Ik groet U!

Erwin Blom

Wil je meer over HyperFrames leren? Bekijk deze video:

Ik was vrijdag te gast bij het mooie Next Nature Museum in Eindhoven, in dat prachtige pand bekend van het Evoluon. Dit was niet letterlijk mijn tekst tijdens het Nationaal Design Debat: Shaping Europe, maar wel de strekking van mijn verhaal …

Voor mij begint de jaartelling in 1977. In het jaar van de punk.

En niet eens zozeer om de muziek, maar om de Do It Yourself-mentaliteit van die tijd. Ontbreekt er iets? Begin het zelf! Werkt er iets niet goed? Pas het aan! Neem het initiatief. Of het nu om een band oprichten, een label starten, een studio beginnen, een fanzine maken of een optreden organiseren gaat. Je hoeft niet te wachten tot iemand anders je toestemming geeft.

Dat was toen.

Voor sommige mensen zal het raar klinken, maar deze AI-tijd is voor mij als creatief, als bouwer, als man met ideeën de tijd waar ik sinds 1977 altijd van gedroomd heb. Ik ben geen programmeur en ik ben geen designer. Toch bouw ik tegenwoordig mijn eigen software. Ik ben de regisseur die richting geeft, aanscherpt en bepaalt. En dan helpt het natuurlijk dat ik al meer dan 30 jaar nauw heb samengewerkt met programmeurs en vormgevers. Ze hebben me bijna spelenderwijs kennis en kunde en smaak bijgebracht.

Grote dank daarvoor nog, Mieke Gerritzen, Ad de Bont, Robin Verdegaal, Cristina Garcia Martin, Jerry den Ambtman, Daniel Ockeloen, Rico Jansen, Marcel Maatkamp en vele anderen.

Ik ben nu vrijwel continu zelf aan het bouwen. Zo bouwde ik de afgelopen maand mijn Werkplaats, 9 tools om te schrijven, te plannen, te organiseren en meer. Zijn daar niet al genoeg tools voor? Zeker, maar de meeste tools zijn veel te uitgebreid en missen dan net wat ik graag wil. Mijn 9 tools werken precies op de manier zoals ik wil dat ze werken.

De afgelopen week maakte ik met behulp van AI een video editor. Als ik een interview gedaan heb, stelt mijn editor een montage voor, verzorgt ondertitels, voegt vormgeving toe en meer. Ik bepaal de inhoud, de editor helpt me in het proces. Ik heb de tool op mijn persoonlijke maat gemaakt.

Even voor de duidelijkheid: dat doe ik allemaal ‘vibecodend’, ik geef opdrachten in tekst, AI gaat ermee aan de slag. De mogelijkheden nemen iedere maand toe, de eindresultaten worden steeds beter.

Het prachtige van deze tijd vind ik dat mensen die wel ideeën hebben, maar geen technische vaardigheden, dankzij AI de mogelijkheden krijgen om hun omgeving mede naar hun hand te zetten. AI geeft mensen krachten die ze daarvoor niet hadden. Zonder dat ze daarvoor een groot budget nodig hebben.

Een docent weet wat er ontbreekt in de klas. Een muzikant weet waar het organiseren van een tour vastloopt. Een buurtvereniging weet wat haar vrijwilligers nodig hebben. Stuk voor stuk kunnen deze mensen of organisaties nu de ontbrekende puzzelstukken aan werk of hobby toevoegen, ook als de doelgroep maar uit 1 of enkele personen bestaat. Er worden niet alleen meer gereedschappen VOOR een doelgroep gemaakt, ze worden nu ook DOOR de doelgroep gemaakt. Met domeinkennis als startpunt.

Koert van Mensvoort, directeur van Next Nature, schreef deze week op LinkedIn over humane technologie.

Europa moet vooroplopen in humane technologie. AI verandert hoe we leven. Dat roept onzekerheid op. Juist nu hebben we de verbeeldingskracht van creatieven hard nodig om richting te geven aan deze omwenteling. Welke technologie willen we ontwikkelen? Hoe zorgen we dat technologie onze menselijkheid versterkt en ons helpt beter samen te leven? Ik geloof dat Europa hier een eigen rol te spelen heeft. Te vaak beperken we ons tot het reguleren van technologie die elders wordt bedacht. Maar vanuit onze humanistische traditie kunnen we zelf een technologische toekomst ontwerpen, met de mens als maat en niet als middel. Dat is geen taak voor technologen alleen. Daar zijn juist ontwerpers, kunstenaars en denkers voor nodig.

Voor mij is zelf je eigen tools, apps en sites kunnen maken zonder technische kennis een voorbeeld van humane technologie. Want zoals gezegd: AI geeft mensen krachten die ze daarvoor niet hadden. Zonder dat ze daarvoor een groot budget nodig hebben.

Maar zelf iets kunnen maken, roept natuurlijk ook een vraag op: hoe vrij ben ik als alles wat ik bouw afhankelijk blijft van één bedrijf? Van één van de techreuzen?

Daarom horen voor mij zeggenschap, eigenaarschap en onafhankelijkheid bij elkaar. Ik wil mijn bestanden kunnen meenemen. Kunnen overstappen. Zelf bepalen wanneer iets automatisch gaat en wanneer ik beslis. Dat zijn heel concrete ontwerpkeuzes.

Zo heb ik mijn zogenoemde Blom-OS zo vastgelegd en ingericht dat ik ieder moment kan overstappen op het AI-model dat mij op dat moment het meest aanspreekt. Al mijn data staat lokaal en ik ben niet afhankelijk van OpenAI, Anthropic, Mistral of Deepseek. Ik kan in- of uitprikken wat en wanneer ik wil. Ik kan voor commercieel of voor open source kiezen. Ik kan voor online of lokaal op mijn computer gaan. Ik ben de baas over mijn eigen digitale brein en doe daar mee wat ik wil. Informatieautonomie, zoals Martijn Aslander het noemt, is belangrijker dan ooit.

En als ik nog even terug mag gaan naar 1977.

Do It Yourself was natuurlijk niet doe het in je eentje. Het was juist Do It Together, doe het samen. Verenig je krachten. Samen weten we meer, samen kunnen we meer.

Dat is nu ook wat er naar mijn smaak nog veel meer moet gebeuren. Dan heb ik het over delen wat je hebt geleerd. En over anderen laten voortbouwen op wat je hebt gemaakt. Daarom schrijf ik 100 nieuwsbrieven per jaar. Daarom ben ik nu bezig om mijn tools op Github open source beschikbaar te stellen. Zodat iedereen ze kan gebruiken, maar ook om mensen te enthousiasmeren zelf aan de slag te gaan, voort te borduren en toe te voegen wat ontbreekt.

Ja, ik kan nu zelf bouwen wat ik nodig heb. Maar producten of diensten worden nog beter door samenwerking. Door kennis en kunde uit diverse hoeken te bundelen. Domein-specialisten met ontwerpers, kunstenaars, wetenschappers en andere denkers. Door behoeften zichtbaar te maken, aannames te bevragen en samen met mensen werkende alternatieven te maken.

Het verhaal van Koens van Mensvoort zetten me aan het denken. Ja natuurlijk zijn de grote thema’s belangrijk en kan AI daar een grote rol bij spelen, maar vlak het belang van de democratisering van technologie niet uit. Als Europa voorop wil lopen in humane technologie, zou ik ook dáárin investeren: toegang tot gereedschap, ruimte om te leren, plekken om samen te experimenteren en mogelijkheden om op elkaars werk voort te bouwen.

Van de DIY van punk naar de DIY van AI loopt voor mij één overtuiging: mensen kunnen zelf iets toevoegen aan hun wereld en als we dat allemaal doen, maken we samen de grote wereld een klein stukje beter. Dat gaat overal op. Maar wij wonen in Europa. Laten we hier beginnen en waar mogelijk met de technologie die hier gemaakt wordt.

Ontbreekt er iets? Begin het zelf! Werkt er iets niet goed? Pas het aan! Neem het initiatief. Je hoeft niet te wachten tot iemand anders je toestemming geeft.

Dat gold in 1977, dat geldt nu.

Hier vijf mooie voorbeelden van zelfbouwers:

Bijplaatsingen is een open source beschikbaar initiatief van Bart Ensink . “Deze app helpt inwoners van Enschede om bijplaatsingen supersnel te melden bij (ondergrondse) afvalcontainers.Door een foto te maken en de locatie te selecteren, draag je direct bij aan een schonere stad.”

Rescue Badge is door Bert de Boer gemaakt. “Bescherm wat ertoe doet. Jouw medische gegevens en noodcontacten direct beschikbaar voor hulpverleners met één simpele scan. Geen abonnement, geen batterijen nodig.”

ZoveelZaans is een tool van Marijke 💡 Krabbenbos. “Zoveel Zaanse geuren vertelt je wat je ruikt. Ruik je iets bijzonders? Tik op de knop en ontdek wat je ruikt en uit welke fabriek het komt.”

De Prijsprofeet werd gebouwd door Martin Voorzanger “Prijsprofeet biedt overzicht van aanbiedingen bij Nederlandse supermarkten met slim zoeken. De visie: prijsvoorspellingen doen en koppelen aan persoonlijke voorkeuren van gebruikers.”

AIKleurplaat is uit het brein van Jos van Essen ontsproten. “Maak met behulp van AI een supertoffe kleurplaat. Verzin hieronder een opdracht hoe de kleurplaat er uit moet zien. Er zijn al 35674 kleurplaten gemaakt.”

Naschrift:

Als je zoals ik veel met AI bezig bent, vullen sommige mensen kennelijk ook veel over je in, merkte ik bij Next Nature. Dus voor wie me minder goed kent ... Ik ben dol op online maar ook op offline, ik hou van digitaal maar ook van fysiek, ik laat mijn mailtjes niet door een LLM schrijven, je kunt me op X vinden maar ook op de ijsbaan en in de Ierse pub.

En ik ben schrijver van de volgende drie boeken:

* Handboek Communities, de kracht van sociale netwerken

* Handboek Vibecoding, bouw zonder technische kennis sites, apps en tools

* Wat Blijft, als AI het werk doet maken wij het verschil

Vrienden,

Ik groet U,

Erwin Blom

Zes sites die laten zien hoe mooi internet kan zijn

Even rondkijken. Je laten verrassen. En misschien zin krijgen om zelf iets te maken.

Een tijdje geleden schreef ik hier over Ordinary Abundance. Een prachtig gemaakte site waarop je door een appartement wandelt en ontdekt hoe bijzonder de spullen zijn die we inmiddels heel gewoon vinden.

Zo’n site geeft zin om verder te zoeken. Wat maken mensen nog meer? Hoe vertellen ze hun verhalen? Wat kan er allemaal in een browser?

Daarom vandaag zes mooi gemaakte sites. Over uitvindingen, AI, de mensen achter internet, geluk, muziek en een mechanisch horloge. Heel verschillende onderwerpen, met één overeenkomst: er is aandacht besteed aan hoe je ze ontdekt.

Klik vooral door. De plaatjes hieronder zijn maar het begin.

Ordinary Abundance: je huis staat vol wonderen

Ordinary Abundance: een geïllustreerd appartement

Een lamp, een kraan, een wasmachine. Je loopt er dagelijks aan voorbij, maar ooit veranderden ze levens. Ordinary Abundance laat je door een getekend appartement bewegen en vertelt onderweg de verhalen achter die gewone voorwerpen. De warme illustraties en het inzoomen maken je nieuwsgierig naar de volgende hoek van de kamer. Wat ik er zo mooi aan vind: de vorm past precies bij de gedachte. Je kijkt rond in een huis en gaat daardoor ook anders naar je eigen huis kijken.

» Wandel door Ordinary Abundance

How Codex Happened: een verhaal met een eigen gezicht

How Codex Happened: blauwe lijntekeningen rond de titel

Every vertelt hoe Codex bij OpenAI tot stand kwam. Alleen de opening is al de moeite waard: een landschap in fijne blauwe lijnen, met de titel in een getekend browservenster. De combinatie van illustratie, grote letters en veel wit geeft het verhaal een eigen gezicht. Je krijgt meteen het gevoel dat iemand hier zorg aan heeft besteed. Een mooie herinnering dat ook een lang journalistiek verhaal een vorm kan krijgen die uitnodigt om eraan te beginnen.

» Bekijk How Codex Happened

The people holding up the internet: de mensen achter de code

The people holding up the internet: grote witte letters op zwart

Hoeveel mensen onderhouden de software waar we met miljarden tegelijk op vertrouwen? Deze site brengt de mensen achter een aantal belangrijke bouwstenen van internet in beeld. Grote cijfers, portretten en gekleurde blokjes maken zichtbaar hoe het werk verdeeld is. Ieder blokje staat voor een wijziging aan de code. Zo krijgt iets dat normaal verborgen blijft ineens een gezicht en een ritme. De sobere vormgeving geeft de mensen en de cijfers alle ruimte. Een technisch onderwerp wordt een verhaal waar je in kunt stappen.

» Ontmoet de mensen achter internet

Happy Map: rondwandelen door geluk

Happy Map: mensen en hun verhalen in een getekend landschap

Waar worden mensen gelukkig van? The Pudding maakte van 100.000 beschreven geluksmomenten een landschap om te verkennen. Er staan mensen verspreid over de kaart, met kleine verhalen om te ontdekken. Het voelt toegankelijk en speels, alsof je ergens mag rondlopen en gesprekken kunt opvangen. Dat vind ik een mooi idee: je kunt een verzameling antwoorden ook een plek geven. Een plek waar je nieuwsgierigheid bepaalt waar je vervolgens heen gaat.

» Kijk rond op Happy Map

Music DNA: liedjes hebben familie

Music DNA: platenhoezen verbonden als een muzikale stamboom

Een beat duikt jaren later weer op. Een melodie reist naar een ander genre. Een tekstregel krijgt bij een volgende artiest een nieuwe betekenis. Music DNA maakt die verbindingen zichtbaar met platenhoezen, lijnen en geluidsfragmenten. Je volgt muzikale stambomen en ontdekt hoeveel geschiedenis er in één nummer kan zitten. Beeld en geluid helpen elkaar hier: je ziet de verwantschap en kunt luisteren waar die zit. Heerlijk materiaal om van het ene liedje bij het andere terecht te komen.

» Ontdek de familie van je muziek

Mechanical Watch: uit elkaar halen mag

Mechanical Watch: een horloge waarvan de onderdelen uit elkaar schuiven

Bartosz Ciechanowski legt uit hoe een mechanisch horloge werkt. Je kunt het draaien, met een schuifje openmaken en bekijken hoe tandwielen, veertjes en andere onderdelen samenwerken. De tekeningen zijn zo zorgvuldig gemaakt dat alleen het spelen ermee al plezier geeft. Stap voor stap wordt duidelijk hoe iets ingewikkelds in elkaar zit. Je hoeft vooraf geen belangstelling voor horloges te hebben. Zo’n uitwerking kan die belangstelling juist wekken.

» Haal het horloge uit elkaar

Zes voorbeelden van wat mensen maken als ze aandacht aan een onderwerp én de presentatie geven. Misschien steek je iets op over muziek of techniek. Misschien brengt de vorm je op een idee voor je eigen verhaal.

Maar gewoon lekker rondkijken is ook een prima besteding van je tijd.

Welke site heeft jou de laatste tijd verrast? Stuur hem door. Ik kijk graag verder.

Vrienden,

Ik groet U!

Erwin Blom

Toen ik lang geleden solliciteerde op de functie ‘Hoofd Digitaal’ van de VPRO, werd me gevraagd wat ik van open source vond. Ik had er eerlijk gezegd nog nooit van gehoord. Maar dat werd snel anders toen ik werd aangenomen. Het door de VPRO ontwikkelde multimedia contentmanagementsysteem (cms) MMBase werd namelijk open source gemaakt.

Voor wie niet weet wat open source software is ...

Er zijn allerlei varianten van, maar in ons geval stelden we de broncode van MMBase gratis beschikbaar. Anderen mochten die gebruiken, aanpassen en verder verspreiden, onder de voorwaarden van de open-sourcelicentie. Bedrijven en eenpitters konden zo sites en tools met MMBase gaan bouwen en er zelf nieuwe functionaliteit aan toevoegen. Een deel daarvan werd aan de hoofdtak toegevoegd die daarmee steeds beter en veelzijdiger werd.

Door de open source gang werd MMBase in die tijd door een grote groep mensen en bedrijven gebruikt. En hadden we zo veel meer mensen aan de software werken dan we anders zelf hadden kunnen betalen. Als we zelf weer iets nieuws hadden ontwikkeld, vroeg directeur Peter Schrurs me met een glimlach “En, gaan we dat ook weer weggeven?” Mijn antwoord was steevast: “Ja, en daar worden we alleen maar beter van.”

Open source is aanweziger dan ooit

Open source was in de software-wereld een normaal begrip (het internet draait er voor een groot deel op en bijvoorbeeld het open source WordPress is een van de meest populaire cms’en van nu), maar het bleef daarbuiten voor mensen best een ingewikkeld concept. Iets gratis weggeven waar je zelf alleen maar beter van werd, was en is een moeilijk te begrijpen concept. En dat er dan ook nog tal van bedrijven financieel beter van werden omdat ze met het gratis MMBase tegen goede betaling sites bouwden, maakte het nog complexer om te bevatten.

Om allerlei redenen is MMBase in de loop der tijd overvleugeld door andere talen en technieken, maar open source bleef een belangrijke rol spelen. Momenteel lijkt open source wel aanweziger dan ooit. Door AI is het ontwikkelen van tools en apps makkelijker en dus goedkoper dan ooit geworden. En daardoor zijn er steeds meer mensen die iets bouwen en het vervolgens gratis met de wereld delen onder een open source licentie.

Hoe dat komt?

Als je minder tijd en geld nodig hebt om iets te bouwen, wordt de stap om het weg te geven kleiner. Zeker als je iets in de eerste plaats voor jezelf maakt. Je hebt een probleem opgelost. Als anderen daar ook iets aan hebben, waarom zou je het dan voor jezelf houden?

En dezelfde gedachte die wij bij de VPRO hadden, speelt nog steeds mee. Misschien vindt iemand een fout. Misschien voegt iemand iets toe waar je zelf nooit aan had gedacht. Of gebruikt iemand jouw code voor iets heel anders, waar jij vervolgens weer van leert. Je deelt wat je hebt gemaakt en krijgt er kennis, verbeteringen en contacten voor terug.

Ook kan gratis delen betaald werk opleveren. Je laat zien wat je kunt. Anderen kunnen je vervolgens vragen om hulp, aanpassingen of een toepassing voor hun organisatie. De code is vrij beschikbaar, maar tijd en kennis houden waarde.

Ook mijn Werkplaats is open source

AI kan het bouwen makkelijker maken. Open source maakt het mogelijk om verder te bouwen op wat er al is. Die twee kunnen elkaar versterken.

Het is ook daarom dat ik de Werkplaats open source heb gemaakt. Aan de ene kant wil ik laten zien wat je dezer dagen zelf zonder technische kennis kan bouwen. Er zitten 9 tools in één Werkplaats. Ik werk er vol continu mee.

Tegelijk wil ik met de open source gang mensen stimuleren om de gereedschappen naar hun eigen hand te zetten. Voeg toe wat je mist, gooi weg waar je niks aan hebt.

Ten derde hoop ik dat mensen functionaliteiten gaan bouwen die de basis van de Werkplaats steviger maken.

Dat is deze week al gebeurd.

Erik van Elten maakte bijvoorbeeld een Agenda-export zodat je afspraken en deadlines in je eigen online agenda kunt opnemen.

Heb je ook aanvullingen gebouwd? Laat het weten!

Maar probeer de Werkplaats zelf, dat kan door door de software te downloaden of door er in de browser mee te werken!

»> Werkplaats op GitHub

Vrienden,

Ik groet U.

Erwin Blom

In het kort

• Mijn Werkplaats is vanaf vandaag voor iedereen beschikbaar en gratis te downloaden.

• Je werkt in je browser, zonder account of abonnement. Je bewaart je werk in je eigen bestanden.

• De code is open source. Maak er jouw Werkplaats van, eventueel met hulp van AI.

Het begon zoals altijd met een frustratie.

Of zelfs met meerdere frustraties en vragen.

• Waarom wordt software zo ingewikkeld gemaakt, maar heeft het dan ook nog net niet wat ik wil?

• Waarom probeert iedereen me tegen maandelijkse betaling de cloud in te lokken?

• Waarom praten mijn tools zo slecht met elkaar?

Ik ging niet op zoek naar de antwoorden, maar wel naar de oplossing. Joost Plattel had mij met zijn Markdown Browser geinspireerd. Hij liet op een bijeenkomst van de Pilot Informatie Autonomie van o.a. Martijn Aslander zien dat een tool lokaal in de browser van je computer kan draaien, dat .md een ideaal formaat is om in de toekomst niet aan tools en bedrijven vast te zitten. Maar wat zou er nog meer kunnen?

Idee in een uur, uitwerking in een maand

Het idee werkte ik in een uur uit: de Werkplaats moest een samenhangende verzameling gereedschappen worden die mij ging helpen bij mijn werk. Simpel, overzichtelijk, samenhangend. Van idee tot project tot factuur tot boekhouding. De Werkplaats moest naar het voorbeeld van Joost Markdown-files als opslag gebruiken en lokaal in de browser kunnen draaien. Om zo zo flexibel en onafhankelijk mogelijk te kunnen opereren.

Ja, in een uur had ik een simpele eerste versie staan. Maar daarna heb ik er echt wel een maand aan gesleuteld om de voor mij perfecte versie te bouwen. Dus lees je ergens een verhaal over een ingewikkelde game of een complex stuk software dat met 1 prompt tot stand kwam? Geloof het niet! Met 1 prompt krijg je soms heus wel iets dat werkt of op het eerste gezicht lijkt te werken, maar de werkelijkheid is dat het echte werk dan pas begint. De duivel verschuilt zich altijd in de details.

Maar dan heb je ook wat!

OK verder.

Waar bestaat mijn Werkplaats uit?

Onderdeel Gebruik

• Verzamelen: links, citaten, bronnen en bestanden bewaren

• Schrijven: notities en documenten; gekoppelde bronnen, afbeeldingen en ander materiaal

• Zoeken: je eigen werk doorzoeken

• Projecten: tijdelijke en doorlopende projecten met gekoppeld materiaal

• Doen: taken, deadlines en prioriteiten

• Contacten: contactgegevens, gesprekken en vervolgacties

• Factureren: facturen, offertes en uren; zelf controleren en delen

• Abonnementen: kosten, verlengdatums en opzegdatums bijhouden

• Boekhouden: inkomsten, uitgaven, bonnen en export

Het voert te ver om hier de diepte op in te gaan, maar hier zitten allerlei workflows in verwerkt. Zo kunnen je bronnen aan een notitie koppelen die vervolgens in een document verwerkt worden dat bij een project hoort. Of kun je facturen aan een project koppelen die in de boekhouding belanden.

Hier een indruk!

Maar er is nog iets belangrijk.

Ik stel de Werkplaats open source beschikbaar

Open source betekent in dit geval dat ik de software gemaakt heb, dan jij die mag gebruiken en vervolgens ook naar eigen smaak mag aanpassen. Mis je iets? Voeg het toe. Zit er teveel in? Verwijder het.

Of dat ingewikkeld is?

Nee, dat is het niet.

Je neemt de LLM waar je van houdt, of ie nu van Claude, OpenAI, Google of een van de open source llm’s is. Je wijst op je map met Werkplaats-documenten en vertelt wat je anders wilt. En dan gaat je LLM aan de slag. Wees duidelijk, wees precies, wees creatief.

Maar dat hoeft dus niet.

Je mag de Werkplaats ook gebruiken zoals ik hem gebruik

Ik bouwde de Werkplaats met AI, in mijn geval met Codex van OpenAI, maar werkende weg speelt AI geen enkele rol. Voor jou is het gewoon een verzameling goede tools!

Mijn Werkplaats volgt mijn manier van werken. Jij hebt misschien andere categorieën nodig, wilt een gereedschap weglaten of mist een functie.

Zonder code kun je het uiterlijk aanpassen en kiezen welke gereedschappen je ziet.

Maar zoals gezegd, met de openbare broncode kun je ook functies veranderen of toevoegen, zelf of met hulp van een AI-codeassistent.

Hier zit de bredere betekenis: je kunt software steeds meer laten aansluiten op jouw werk. De Werkplaats geeft je een werkende basis om mee te beginnen.

Hier een visualisatie van personalisatie!

Wil je de Werkplaats uitproberen?

Download de ZIP, pak hem uit en open Begin hier.html in Chrome of Edge op je computer. Kies een werkmap en probeer één gereedschap.

Download de Werkplaats gratis

Liever eerst kijken? Open de Werkplaats online. Wil je aanpassen? Bekijk de broncode.

Ik ben benieuwd wat jij ermee doet. Welke functie mis je voor jouw werk? Antwoord op deze mail, of laat zien wat je zelf hebt aangepast.

Vrienden,

Ik groet U.

Erwin Blom

In het kort

• Ik breng mijn drie nieuwsbrieven samen in FMT Handpicked.

• De verhalen krijgen drie herkenbare ingangen: Ontdekken, Veranderen en Maken.

• Je leest mijn selectie en eigen ervaringen, met praktische aanknopingspunten om zelf verder te gaan.

1. Wat er verandert

Misschien lees je één van mijn nieuwsbrieven. Misschien krijg je ze alle drie. Ik breng Handpicked, Handpicked AI en Vibecoders Unite vanaf vandaag samen onder één naam: FMT Handpicked. Minimaal een keer per week ga ik je berichten over media, communicatie en innovatie. Over wat er verandert en wat dat betekent.

Had je je geabonneerd op Handpicked AI dan zul je niet teleurgesteld worden omdat AI zich bijna overal in genesteld heeft.

Ontving je Vibecoders Unite al, mijn grote passie is maken, dus dat blijft ook een centraal thema.

En ben je er al bij sinds de vroege dagen van Handpicked, de democratisering van media, nieuwe vormen van verhalen vertellen en mensen bij elkaar brengen zullen altijd terugkerende onderwerpen blijven.

Eigenlijk verandert er waarschijnlijk helemaal niet zo veel :-).

2. Waarom ik ze samenbreng

Ik merk bij het schrijven dat de onderwerpen die mij boeien steeds meer met elkaar verweven zijn geraakt. Ik heb steeds vaker dat ik iets voor Handpicked AI schrijf waarvan ik denk dat de lezers van Vibecoders Unite of Handpicked dat ook zou interesseren. En andersom. Het voelt steeds geforceerder om voor een van de nieuwsbrieven te kiezen. Dus dat doe ik vanaf vandaag niet meer.

Als ik iets ontdek, wil ik weten wat ik ermee kan. Soms levert dat een verhaal op, soms een eigen experiment. Die beweging komt in alle drie de nieuwsbrieven terug. Ik wil daar binnen één publicatie ruimte voor maken. En altijd met het idee dat jullie er iets aan hebben. Omdat je iets snapt wat je daarvoor nog niet deed. Omdat je iets leert waarmee je in je eigen praktijk iets kunt. Omdat je iets signaleert wat je daarvoor nog niet had gezien.

3. Wat je kunt verwachten

De mogelijken en onmogelijkheden van nieuwe technologie of nieuwe manieren van werken zullen altijd centraal staan, maar als ik uitzoom moet de technologie niet centraal staan. Als ik terugkijk kan ik al mijn posts in drie categorieen samenvatten, dat blijft in de toekomst ook zo.

Ontdekken
Verhalen, mensen, ontwikkelingen en producten die aandacht verdienen. Met mijn uitleg waarom.

Veranderen
Wat ontwikkelingen doen met ons werk en leven. Hier passen bijvoorbeeld ook de vragen en verhalen uit Wat Blijft bij. Waar onderscheidt de mens zich in een toenemende rol voor de machine in?

Maken
Hoe mensen ideeën realiseren. Met mijn eigen ervaringen, met lessen van andere makers en uitleg waarmee je zelf kunt beginnen.

4. Morgen meteen een mooi voorbeeld

Morgen deel ik mijn Werkplaats, de verzameling gereedschappen die ik voor mijn eigen dagelijkse werk heb gebouwd.

In Handpicked zou ik je meer over mijn werkwijze en de daarbij behorende tools hebben verteld. Dat je ze kunt downloaden en er zelf mee aan de slag kunt gaan. En over het belang van Open Source in deze.

In Handpicked AI zou ik je hebben uitgelegd dat de tools zelf niks met AI te maken hebben maar dat AI wel een cruciale rol bij de bouw heeft gespeeld.

In Vibecoders Unite zou ik je over mijn bouwproces hebben verteld en hoe je zelf de tools naar eigen smaak kunt verbouwen.

Maar eigenlijk is dit dus één verhaal. Dat ik in onderdelen wil vertellen. Morgen de aftrap!

Vrienden, tot zover.

En je weet, uitschrijven als abonnee kan altijd. Maar ik vind het mooi dat we nu met iets van 3300 mensen zijn!

Erwin Blom

[Vrienden, een berichtje uit Corfu. Vakantie. Maar ja, passie gaat door :-) Vandaag over agents. Ik merk dat ik daar soms over schrijf alsof iedereen al weet wat het zijn. Dat is natuurlijk niet zo. Daarom: wat kun je ermee en hoe begin je? Er is een kans dat je morgen weer van me hoort omdat OpenAI vandaag een developerday heeft, maar dat gaan we zien.]

Van start met agents

Wat ze kunnen, wat jij moet bepalen en hoe je je eerste opdracht geeft.

Een onderzoek laten uitvoeren. Een vergadering laten voorbereiden. Bestanden laten ordenen. Iedere maandagochtend een briefing ontvangen. Steeds meer AI-producten bieden je de mogelijkheid om werk uit handen te geven dat meerdere stappen vraagt.

Grok Bot, Muse van Meta en Hermes hebben verschillende vormen, maar draaien allemaal om agents die opdrachten kunnen uitvoeren. Claude en ChatGPT hebben hun eigen vormen. Daarnaast verschijnen omgevingen zoals Buzz, waarin mensen en agents samenwerken.

Wat kun je daarmee als je geen programmeur bent en gewoon wat werk gedaan wilt krijgen?

Mijn advies: begin met één overzichtelijke opdracht. Zorg dat je begrijpt wat je uitbesteedt en dat je het resultaat kunt beoordelen. Daar heb je meer aan dan meteen een heel team digitale medewerkers op te tuigen.

Je geeft een doel, de agent zoekt de aanpak

Stel, je moet iemand interviewen, een voorbeeld uit mijn eigen praktijk.

Je kunt AI vragen: “Hoe bereid ik een goed interview voor?” Dan krijg je waarschijnlijk tips, een stappenplan en wat voorbeeldvragen.

Je kunt ook een opdracht geven:

Onderzoek deze gast. Lees de drie interviews die ik meestuur en zoek naar recente ontwikkelingen rond diens werk. Maak een voorbereiding met een korte achtergrond, tien vragen en links naar de gebruikte bronnen.

Om dat uit te voeren, moet AI materiaal lezen, zoeken, informatie vergelijken, vragen formuleren en een document maken. Een agent kan zulke stappen uitvoeren met de hulpmiddelen waartoe hij toegang heeft.

Jij beschrijft het gewenste resultaat en de grenzen. Daarbinnen bepaalt de agent welke stappen nodig zijn. Hij beoordeelt tussenresultaten en kan zijn aanpak aanpassen. Levert een bron onvoldoende informatie op, dan zoekt hij verder of geeft hij aan wat onzeker blijft.

Hoe zelfstandig dat gaat, verschilt per product. De ene agent kan websites bezoeken en bestanden maken. Een andere kan ook aangesloten apps gebruiken of handelingen op je computer uitvoeren. Soms moet je tussendoor toestemming geven. Soms werkt de agent langer zelfstandig door.

Aan het etiket ‘agent’ heb je nog niet zoveel. Wat kan hij voor je doen? Kan hij bij je bestanden? En wanneer moet hij jou erbij halen?

Een agent kan ook vanzelf beginnen

Je hoeft niet iedere opdracht opnieuw in te typen. Als de gebruikte omgeving dat ondersteunt, kan een agent op verschillende manieren aan het werk gaan.

Op jouw verzoek: “Vergelijk deze drie offertes.”

Op een vast tijdstip: “Maak iedere maandagochtend om acht uur een briefing over AI in het onderwijs.”

Na een gebeurtenis: “Wanneer een nieuwe offerte in deze map verschijnt, vergelijk die met onze eisen en leg de ontbrekende informatie aan mij voor.”

Zo’n gebeurtenis wordt ook wel een trigger genoemd: een binnengekomen mail, een toegevoegd bestand of een verandering op een website.

Een tijdstip of trigger maakt een systeem op zichzelf nog geen agent. Gewone automatiseringen kunnen ook op maandag starten of op een nieuwe mail reageren. Het kenmerkende zit in de ruimte om tijdens de uitvoering zelf stappen te kiezen om het doel te bereiken.

Hoe ik agents gebruik

Om het concreet te maken: dit zijn taken waarvoor ik agents gebruik. Hieronder werk ik ze uit als korte opdrachten, met het resultaat dat ik wil ontvangen, de grenzen en de controle erbij.

• Mijn ochtendoverzicht. Bekijk iedere ochtend mijn inbox en agenda. Maak een korte briefing met mails die actie vragen, bijbehorende taken en afspraken die ik moet voorbereiden. Vermeld deadlines als die er zijn en link naar de betreffende mail of afspraak. Zet twijfelgevallen apart. Verzend geen mails en wijzig niets in mijn agenda.

• Mijn Blom-OS op orde. Loop wekelijks de afgesproken document- en projectmappen in mijn Blom-OS na. Maak een voorstel voor duidelijkere titels, een betere indeling en het verwijderen van dubbelingen. Vergelijk bij mogelijke duplicaten ook de inhoud. Leg de wijzigingen eerst aan mij voor. Voer ze na mijn akkoord uit en geef een overzicht van wat je hebt aangepast.

• Mijn financiële administratie. Verwerk iedere maand de mails, banktransacties en facturen over de afgelopen maand waartoe ik je toegang heb gegeven. Vul de spreadsheet van mijn boekhouder aan volgens de bestaande indeling en zet rekeningen en facturen in de juiste Dropbox-mappen. Verwijs bij iedere invoer naar het bronbestand of de transactie. Voorkom dubbele invoer en zet ontbrekende gegevens en twijfelgevallen apart voor controle. Doe geen betalingen en overschrijf geen bestaande gegevens zonder mijn akkoord.

• Een albumrelease volgen. Zoek dagelijks op internet naar nieuwe recensies, interviews en nieuws rond de release van album X van artiest Y. Geef me een overzicht met per vondst de bron, datum, link en belangrijkste punten. Sla eerder gemelde stukken over. Maak onderscheid tussen wat de bron zegt en jouw conclusie. Is er niets nieuws, meld dat dan kort.

• Top Names bijhouden. Gebruik wekelijks het gastenarchief van Top Names om te zoeken naar nieuws over de bedrijven en gasten die in het programma centraal stonden. Stel bij een relevante ontwikkeling een update voor de bijbehorende pagina voor. Geef de voorgestelde tekst, de bron met datum en link, en leg uit wat er sinds het gesprek is veranderd. Publiceer pas na mijn akkoord en geef daarna de link naar de bijgewerkte pagina.

Dat vraagt om afspraken: wanneer is de opdracht afgerond, hoe ver mag hij zoeken en wanneer moet hij jou inschakelen? Zelfstandig werken betekent niet onbeperkt doorgaan.

Begin met werk dat je kunt controleren

Een goede eerste opdracht heeft een duidelijke grens en een zichtbaar eindresultaat.

Denk aan het vergelijken van drie offertes, het voorbereiden van een vergadering op basis van vijf documenten of het onderzoeken van een onderwerp waarover je een artikel wilt schrijven.

Bij zulke opdrachten kun je het resultaat naast de oorspronkelijke informatie leggen. Kloppen de bedragen? Zijn belangrijke verschillen genoemd? Ondersteunen de bronnen de conclusie?

• Opdracht: vergelijk drie voorstellen voor een nieuwe website

• Wat je wilt ontvangen: een tabel met prijs, planning, inbegrepen werk en ontbrekende informatie

• Opdracht: Bereid een vergadering voor met de meegestuurde stukken

• Wat je wilt ontvangen: Een korte briefing met beslispunten en vragen

• Opdracht: Bekijk een rommelige documentenmap

• Wat je wilt ontvangen: een voorstel voor een indeling en een lijst met mogelijke duplicaten

Bij dat laatste voorbeeld zou ik eerst een voorstel laten maken. Als dat klopt, kun je toestemming geven voor het daadwerkelijk verplaatsen van bestanden.

Laat ook een terugkerende opdracht eerst een keer op jouw verzoek uitvoeren. Bevalt de briefing en begrijp je hoe die tot stand komt? Dan kun je hem inplannen, als de tool dat ondersteunt.

Welke tool kies je?

Mijn advies: kijk eerst of de AI-tool die je al gebruikt deze opdracht aankan. Je hoeft niet meteen iets nieuws te installeren. Begin met de taak die je gedaan wilt krijgen.

Grok Bot presenteert bots als AI-teamgenoten met een eigen taak en opgebouwde context. Meta Muse richt zich op een persoonlijke agent voor een breed publiek. Hermes is een open-source agent waarvoor verschillende manieren van installeren en gebruiken bestaan.

Buzz heeft een andere rol: het is een omgeving waarin mensen en agents kunnen samenwerken. Daarmee is het geen rechtstreekse tegenhanger van iedere persoonlijke agent.

Voor een beginner zijn deze vragen belangrijker dan de productnaam:

• Kan ik hier mijn gekozen taak mee uitvoeren?

• Kan de agent bij de benodigde bestanden of apps?

• Kan ik zien wat hij doet en ingrijpen?

• Ondersteunt hij de planning of triggers die ik nodig heb?

• Begrijp ik wat het gebruik kost?

Controleer ook de beschikbaarheid in land en abonnement. Een productaankondiging betekent niet automatisch dat jij alle getoonde functies kunt gebruiken.

Begin bij een toegankelijke mogelijkheid die past bij jouw opdracht. Een ingewikkelde installatie is geen vereiste om te ontdekken of agents je helpen.

Een goede opdracht is een kleine werkbrief

Je hoeft geen ingewikkelde prompt te schrijven. Wel moet je aangeven wat goed werk betekent.

Daarvoor zijn vijf onderdelen handig:

Doel. Wat moet er na afloop zijn bereikt?

Materiaal. Welke documenten, websites of gegevens mag de agent gebruiken?

Resultaat. Wil je een tabel, document, voorstel of aangepast bestand?

Grenzen. Wat mag hij zelfstandig doen en waarvoor moet hij toestemming vragen?

Controle. Hoe moet hij laten zien dat het resultaat klopt?

Bijvoorbeeld:

Vergelijk deze drie voorstellen voor onze nieuwe website. Gebruik alleen de bijgevoegde documenten.

Maak een tabel met prijs, planning, inbegrepen werk en ontbrekende informatie. Vermeld bij bedragen of btw is inbegrepen. Als iets niet in een voorstel staat, schrijf dan “niet vermeld”.

Sluit af met vijf vragen die ik de aanbieders moet stellen. Verwijs bij conclusies naar het betreffende document en, waar mogelijk, de pagina.

Verander niets aan de bestanden en neem geen contact op met de aanbieders.

Deze opdracht geeft richting zonder iedere stap voor te schrijven. De agent mag zelf bepalen hoe hij de vergelijking aanpakt.

Voor terugkerend werk voeg je toe wanneer de agent moet starten, waar het resultaat moet komen en wanneer je een melding wilt ontvangen. Bijvoorbeeld: iedere maandag een briefing, maar tussendoor alleen een bericht als er iets gebeurt dat niet kan wachten.

Meer toegang vraagt om duidelijkere afspraken

Een agent die alleen documenten leest, heeft andere mogelijkheden dan een agent die toegang heeft tot je mailbox, agenda of betaalgegevens.

Geef daarom toegang wanneer die nodig is voor een concrete taak. Een interview voorbereiden vraagt meestal geen toegang tot je volledige mailbox.

Maak ook onderscheid tussen voorbereiden en uitvoeren. Een antwoord op een mail opstellen, kan een prima opdracht zijn als je dat deel van je communicatie niet per se zelf wil doen. Dat antwoord meteen versturen vraagt meer vertrouwen en duidelijke afspraken.

Voor je eerste opdrachten zou ik berichten, publicaties, aankopen en het verwijderen van bestanden eerst laten voorleggen. Bij langere of terugkerende opdrachten spreek je ook af hoeveel tijd of geld eraan besteed mag worden, voor zover het product dat ondersteunt.

Dat hoeft geen ingewikkeld protocol te worden. “Maak eerst een voorstel en wacht met versturen op mijn akkoord” is al een bruikbare grens.

Controleer het werk, niet alleen de eindmelding

“Klaar” is makkelijk gezegd.

Heeft de agent werkelijk alle drie de voorstellen gelezen? Staat het beloofde bestand op de afgesproken plek? Kloppen de links? Heeft hij informatie gevonden of een aannemelijk antwoord ingevuld?

Vraag om bewijs dat bij de taak past: bronnen bij onderzoek, een overzicht van gewijzigde bestanden bij opruimwerk, een zichtbaar resultaat bij het bouwen van een pagina.

Je hoeft niet iedere handeling na te lopen. Controleer wel de onderdelen waarop je besluit of vervolgwerk rust. Bij een terugkerende opdracht blijf je af en toe meekijken: bronnen veranderen, toegang kan verlopen en jouw wensen kunnen verschuiven.

En reken eerlijk. Tien minuten werk uitbesteden is weinig winst als je daarna twintig minuten moet repareren. Bij een terugkerende taak kan het zinvol zijn om de opdracht te verbeteren. Bij een eenmalig klusje ben je soms zelf sneller.

Je eerste opdracht voor deze week

Kies iets dat je toch al moest doen. Houd het klein genoeg om de uitkomst te kunnen beoordelen.

Geef de agent het materiaal, beschrijf het eindresultaat en stel duidelijke grenzen. Beantwoord daarna drie vragen:

1. Is het resultaat bruikbaar?

2. Hoeveel controle en herstelwerk kostte het?

3. Zou ik deze taak nog een keer zo laten uitvoeren?

Was het bruikbaar? Scheelde het werk? Dan heb je een taak te pakken die je vaker kunt uitbesteden.

Welke taak zou jij als eerste willen proberen? Aan het werk!

Groet uit Corfu,

Aan de koffie, in de zon.

Erwin Blom

Grote dank voor jullie steun!

Speciaal voor jullie, de PDF versie van Wat Blijft.

Download de PDF van Wat Blijft!

Erwin Blom

Read more

Wat Blijft, mijn tweede boek dit jaar, zat vandaag bij de kopers in de post (en anders begin volgende week). Zoals je weet is het thema “Als AI het werk doet, maken wij het verschil”. Waar ligt de kracht van de machine en waar is de mens van toegevoegde waarde? Daar duik ik in!

Koop Wat Blijft

En wil je laten weten wat jij zeker wil blijven doen in tijden van AI? Laat het weten in de site Wat Blijft. Zet je eigen tegel op de Tegelmuur.

Ga naar de site van Wat Blijft

Dan ben ik met nog een mooi project bezig wat hier op aansluit: AI For Good, ik heb al meer dan 150 projecten die AI voor een betere wereld inzetten!

Ga naar AI For Good

Vrienden,

Tot snel!

Erwin Blom

Hallo allemaal,

Laat ik voor mezelf spreken, maar ik zit soms best in een bubbel. Ik denk ten onrechte regelmatig dat anderen even ver met AI zijn als ik. Jullie zijn natuurlijk geen beginners, maar je kent ze vast wel. Daarom dacht ik: laat ik eens wat uitlegvideo’s met AI maken. Ik heb de teksten zelf ingesproken, maar Codex van OpenAI heeft de verhalen in een uurtje geillustreerd.

Dat dat kan en hoe dat kan is voor jullie interessant. Je kunt dit gegeven vast in je eigen situatie gebruiken. De video’s zijn interessant voor een deel van jullie vrienden, familie en collega’s (de nieuwsbrief eindigt met een link naar een YouTube playlist).

01 AI uitgelegd

02 Wat zijn LLM’s?

03 Workflows en AI

04 Wat zijn agents?

05 Wat is Jev?

Deel de video’s

Tot zover, wil je collega’s of vrienden en bekenden die nog niet ver zijn een beetje bijspijkeren? Ga je gang!

»> Hier is de YouTube Playlist

Vrienden, ik groet U

Erwin Blom

Een ander bed, andere meubels, andere spullen: voor mensen vanzelfsprekend, voor robots lastig. Figure testte zijn nieuwe AI-model Helix 2.5 in dertig huizen waar het vooraf geen trainingsdata had verzameld. De robot moest speelgoed opruimen, handdoeken vouwen en bedden opmaken.

Volgens Figure lukte de volledige taak in 56% van de proeven, tegenover 9% zonder voorafgaande training op zijn dataset van menselijk gedrag. De taken waren elders aangeleerd; nieuw waren de huizen en voorwerpen.

Dat maakt dit interessant: robots kunnen mogelijk leren van menselijke ervaring en die kennis meenemen naar een onbekende omgeving. Tegelijk mislukt nog bijna de helft van de proeven en komen de resultaten van Figure zelf. Een veelbelovende stap, maar de betrouwbare huishoudhulp is er nog niet.

Maar toch, kijk die video. Ik weet niet of ik uitkijk naar een wereld vol robots in huizen, maar fascinerend is het!

»> Lees en kijk verder

Op LinkedIn vraagt Peter Olsthoorn zich het volgende af:

Wel ben ik benieuwd in hoeverre de muzikant Erwin Blom tegen gebruik van AI voor het maken van muziek aankijkt versus zijn enthousiasme om AI volledig te integreren met het creatieve - en schrijfproces.

Hierbij mijn antwoord!

Ik vind dat je als muzikant (maar ook als journalist of in ieder ander vak) iedere nieuwe techniek moet uitproberen en op basis van praktijkervaring moet bepalen of en hoe je de nieuwe mogelijkheden wilt gebruiken. Ik kijk daarmee niet anders aan tegen AI en muziek dan tegen AI in andere creatieve processen.

Ik ben zelf ooit in de punk begonnen met muziek maken, maar ben met dezelfde mensen en dezelfde instelling ook techno gaan maken. Ik heb daarmee zelf van dichtbij ervaren hoe nieuwe technologie een belangrijke rol in de vernieuwing van muziek kan spelen. Maar ik heb ook ervaren welke weerstand dat kan opleveren. House was geen muziek, volgens velen.

Voor mij gaat muziekmaken ook over grenzen opzoeken en overgaan. Juist niet doen waarvoor het instrument ooit bedoeld was. Zo speelden de bassynthesizer, oorspronkelijk bedoeld om een basgitaar na te doen, en de drumcomputer, bedoeld om een drummer te vervangen, een belangrijke rol bij nieuwe muziekstromen als house en hiphop doordat de makers de grenzen van de apparatuur opzochten.

Met een prompt een doorsnee liedje maken kan voor veel mensen leuk zijn, maar is voor een liefhebber zoals ik oninteressant. Ik heb eerlijk gezegd nog nooit een door AI gegenereerd nummer gehoord dat me echt raakte. Het klinkt meestal als iets dat bekend voorkomt en daar dan ook nog een gladde, gelikte versie van. Maar dat wil niet zeggen dat er in de toekomst geen AI-muziek kan komen die me wel gaat raken.

Uit ervaring weten we dat veel vernieuwing begint met het nadoen van iets bestaands, om vervolgens nieuwe richtingen te vinden. Ik hoop dat muzikanten AI niet alleen blijven gebruiken om het bekende te imiteren, maar ermee experimenteren zoals vroeger met de TB303 van Roland gebeurde. Waarschijnlijk gebeurt dat al, maar ik volg de meest recente ontwikkelingen niet meer van dichtbij.

AI in muziek is net als AI in het algemeen breed. Er wordt snel teveel op een hoop gegooid. Aan de ene kant kun je met een simpele prompt een liedje laten klinken als iets dat er al was. Aan de andere kant kun je AI inzetten voor taken als mastering, zodat je nummer met de juiste toonregeling en compressie goed klinkt op speakers. Ook kun je AI gebruiken om grote geluidsarchieven te onderzoeken of je mix te verbeteren. Daar hoor ik weinig kritiek op.

Kortom: gebruik AI, maar doe dat op zo’n manier dat er iets met karakter uit komt. Smaak, oordeel, eigenheid, dat zijn een paar van die karaktertrekken waar de mens goed in is. Dat blijft.

Vrienden,

Ik groet U,

Erwin Blom

PS er is natuurlijk nog heel veel anders over AI en muziek op te merken (ik noem maar iets als rechten), maar dat weer een andere keer!

Eerst waren er berichten over ingezonden brieven die door AI geschreven zouden zijn. Daarna schreef de Volkskrant dat de minister-president schrijfwerk aan een chatbot uitbesteedde.

Wat je wel en niet met AI zou moeten doen, laat ik even rusten.

Mij valt iets anders op: we beginnen menselijke teksten te wantrouwen omdat ze klinken als AI.

Taalmodellen zijn getraind op menselijke teksten. Dus ook op onze vaste formuleringen:

• In een wereld waarin…

• Het is niet zomaar X, het is Y.

• Of je nu … of …

• Eén ding is zeker…

• En precies daar zit de kracht.

Die zinnen hebben we zelf bedacht. Ze waren misschien al versleten voordat ChatGPT bestond. Maar nu AI ze veel gebruikt, gelden ze ineens als verdacht.

Arjan Broere schrijft op LinkedIn:

“Mijn ouderwets zelf-geschreven ambachtelijke tekstje van vier alinea’s bevat volgens Copilot maar liefst 14 AI’ismen. Soms is het eerder sleets taalgebruik dan AI’ismen, geloof ik. Maar even mijn leraar Nederlands-diploma’s gaan inleveren 🙃”

Hij plaatst daar een afbeelding bij met 14 door AI gesignaleerde typische AI-uitdrukkingen. Dit zijn er 5 van.

Martijn Aslander had een vergelijkbare ervaring. Hij gebruikt AI voor redactiewerk, factchecks en om over de inhoud te sparren. Toen hij teksten door AI-detector Pangram haalde, werden ook zijn eigen zinnen aangewezen:

“Zodra je een opsomming maakt van drie elementen wijst de tool die zinnen aan als zijnde van AI, terwijl ik dat regelmatig gebruik als stijlmiddel.”

Een schrijver gebruikt een vertrouwde constructie. AI gebruikt die ook. Vervolgens moet die schrijver zich verantwoorden voor zijn eigen stijl.

Ik ben helemaal voor het schrappen van sleetse formuleringen. Daar wordt een tekst vaak beter van. Maar “dit klinkt als AI” is nog geen bewijs dat AI het heeft geschreven.

En of het gebruik van AI een tekst minder waardevol maakt?

Voor een andere keer!

Erwin Blom

PS: lees dit ook!

FMT Handpicked

Informatieautonomie: je informatie in eigen hand, je software naar eigen smaak

Ik hou van visie. Van ambitie. Van mensen die op onderzoek uitgaan, met bravoure iets proberen en de boel in beweging brengen…

Read more

2 months ago · 3 likes · Erwin Blom

Iedere dag verzamelt een AI-agent nieuws voor me. Een andere zet de adresgegevens van mijn boekkopers klaar voor de uitgever. Weer een andere zoekt uit welke films er in de buurt draaien en wat recensenten ervan vinden.

Steeds meer terugkerende klussen laat ik door AI uitvoeren. Hieronder stel ik mijn zeven assistenten voor, laat ik zien hoe mijn verkoopassistent werkt en leg ik uit hoe je zelf kunt beginnen.

Mijn nieuwsredacteur houdt mijn vakgebied en interesses bij

Iedere dag verzamelt de agent nieuws over AI, media en innovatie. Wekelijks zoekt hij voorbeelden van AI die de wereld een beetje beter maakt en kijkt hij hoe het gaat met mensen en bedrijven die ooit bij Top Names te gast waren.

Mijn persoonlijk assistent helpt me overzicht houden en mijn werk organiseren

Een agent bekijkt dagelijks mijn agenda en mail en laat me weten wat me te wachten staat en wat belangrijk is om op te reageren. Ook loopt hij mijn Mijn-OS (mijn digitale organisatie-systeem) kritisch langs en ordent en organiseert waar nodig.

Mijn verkoopassistent verwerkt de praktische kant van mijn boekverkoop.

Een agent onderzoekt het aantal boeken dat ik de vorige dag van Wat Blijft heb verkocht. Daarna haalt hij adresgegevens bij Stripe op en zet die in een verzenddocument voor de uitgever.

Mijn administratief medewerker bereidt mijn administratie voor en houdt vaste kosten bij

Een agent zet op een rij welke online abonnementen ik heb lopen en waar ik ook zonder kan. Verder worden rekeningen, aankopen en facturen in Dropbox geordend en krijgen ze een plek in de spreadsheet voor mijn boekhouder.

Mijn cultuurspotter volgt muziek en films die me persoonlijk interesseren

Een agent onderzoekt welke films in de Cineville-bioscopen in de buurt verschijnen en welke recensies ze hebben ontvangen. Een ander speurt naar nieuws rond artiesten die me interesseren.

Mijn interviewassistent helpt me gesprekken voorbereiden

Zodra ik een interviewafspraak in mijn agenda zet, maakt een agent een dossier: wat heeft deze persoon onlangs gedaan en gezegd, wat zijn mogelijke invalshoeken voor een gesprek?

Mijn notulist schrijft verslagen van gesprekken

Met mijn Pocket (een soort AI-recorder) leg ik gesprekken of vergaderingen vast waarna de agent een samenvatting, afsprakenlijst en takenlijst maakt.

Uitgewerkt: mijn verkoopassistent helpt boeken op weg

Via mijn site verkopen we het boek Wat Blijft. De adresgegevens van kopers staan bij betaaldienst Stripe. De uitgever heeft die gegevens nodig om de boeken te versturen. Mijn verkoopassistent maakt daar iedere dag een verzendoverzicht van.

Hier komen een aantal tools bij elkaar. De site voor Wat Blijft heb ik met Base44 gebouwd. De betaalgegevens staan zoals gezegd in Stripe. In een Google Sheet verzamel ik de data overzichtelijk voor mijn uitgever.

Ik zou dit allemaal stap voor stap met de hand kunnen doen, maar daar word ik niet vrolijk van. Doordat ik mijn agent van Base44 aan alle losse diensten heb gekoppeld, kan hij de juiste informatie verzamelen en overzichtelijk in de sheet plaatsen. Daar hoef ik niks aan te doen. Dat scheelt me tijd.

De opdracht is afgebakend: kijk naar de verkopen van gisteren, verzamel de gegevens die nodig zijn voor de verzending en maak daar een bruikbaar overzicht van.

Waar je in AI-chats gewend bent vragen te stellen en antwoorden te lezen, geef je een agent een terugkerende opdracht waarvoor hij informatie moet ophalen en verwerken. Ik controleer uiteindelijk het overzicht en stuur het vervolgens naar de uitgever.

Waarmee?

Er zijn veel tools waarmee je agents aan het werk kunt zetten. Zelf gebruik ik ChatGPT en Codex van OpenAI en Base44. Andere mogelijkheden zijn Claude Cowork van Anthropic en Grok Bot van xAI. Wat je ermee kunt doen en hoeveel je kunt automatiseren, verschilt per tool.

Werk je veel met Microsoft? Dan kun je ook daar beginnen. Met Microsoft 365 Copilot kun je eigen agents maken, bijvoorbeeld om informatie uit werkdocumenten toegankelijk te maken. Wil je een agent ook handelingen laten uitvoeren en verschillende systemen met elkaar verbinden, dan biedt Copilot Studio uitgebreidere mogelijkheden. Wat beschikbaar is, hangt af van je abonnement en de instellingen van je organisatie.

Mijn advies: kijk eerst wat er kan met de software die je al gebruikt. Kies één klus en onderzoek of je de benodigde informatie kunt koppelen en het gewenste resultaat kunt laten maken. Dat geeft je een concreet begin en een reden om pas verder te kijken als je iets mist.

En nu zelf aan de slag

Welk terugkerend klusje zou jij graag uit handen geven? Begin daar. Iets waarvan je goed kunt beoordelen of het goed is gedaan.

1. Zet je terugkerende activiteiten op een rij. Wat doe je iedere dag, week of maand? Denk aan informatie verzamelen, afspraken voorbereiden of gegevens overzetten.

2. Kies één klus om mee te beginnen. Welke kost je steeds tijd en hoeft niet per se door jou gedaan te worden?

3. Beschrijf de opdracht alsof je iemand inwerkt. Wat moet er gebeuren, welke informatie is nodig en hoe moet het resultaat eruitzien? Geef een voorbeeld van een goede uitkomst.

4. Regel toegang en spreek grenzen af. Welke bronnen of bestanden heeft de agent nodig? Wat mag hij zelfstandig doen en waarvoor wil je eerst toestemming geven? Begin eventueel met een bestand dat je zelf aanlevert. Daarmee kun je eerst testen of de agent de opdracht goed uitvoert. Daarna kijk je of je de bron rechtstreeks kunt koppelen en de taak automatisch kunt laten starten.

5. Laat de agent de taak één keer uitvoeren. Controleer het resultaat en scherp de opdracht aan. Ontbreekt er iets? Heeft hij iets verkeerd begrepen?

6. Maak er een vaste routine van zodra het goed werkt. Bepaal wanneer de agent aan de slag gaat en hoe jij het resultaat controleert.

Je eerste agent hoeft maar één ding goed te doen. Kies iets waarvan je volgende week al merkt: fijn dat ik dat niet weer zelf hoef uit te zoeken.

Vrienden,

Ik groet U!

Erwin Blom

Vrienden,

Als je zelf boeken schrijft moet je daar nu eenmaal af en toe reclame voor maken. Maar hierna stop ik ermee hoor, wees gerust!

Maar ik wilde jullie nog wel even laten weten dat het de laatste kans is om mijn boek Wat Blijft voor 27,50 te bestellen waarbij de verzendkosten ook nog eens zijn inbegrepen. En dan krijg je ook nog eens toegang tot de website met veel extra’s!

Wat Blijft is de zoektocht naar waarin de mens zich van machine onderscheidt in tijden van AI. Wat Blijft onderzoekt waar mensen het verschil blijven maken.

»> Bestel Wat Blijft en krijg toegang tot de site!

[Om een idee te krijgen, het openingsverhaal uit het boek!]

Waarom Wat Blijft

Dit project begon met een gedachte-oefening.

Stel dat AI zo belangrijk wordt als sommigen denken. Waar maken we als mens dan nog het verschil? Waar is de machine goed in en waar versterken mens en machine elkaar?

Die vraag bleef bij me hangen. Mensen maken zich zorgen, zijn nieuwsgierig of weten even niet meer wat ze ermee moeten. AI is handig en bedreigend tegelijk. Je kunt er veel mee winnen en er ook iets door kwijtraken.

Ik ben van nature een optimist. Ook als het om AI gaat.

Ik zie iedere dag wat deze technologie mogelijk maakt. AI maakt werk makkelijker en geeft kleine teams meer slagkracht. Voor een nicheboek als *Wat Blijft* had ik nooit alle extra krachten kunnen inhuren die ik nu met AI organiseer. Ik gebruik het om onderzoek te versnellen, een site te bouwen en teksten te controleren.

Dingen die voor een klein project nog niet zo lang geleden te duur waren, kunnen ineens wel. Ideeën die anders in mijn hoofd waren blijven zitten, kan ik dankzij AI uitvoeren. Ik hoef geen programmeur meer te zijn om apps of tools te bouwen. Met opdrachten in gewone taal maak ik in korte tijd complexe online producten, zoals de site voor Wat Blijft (watblijft.online) en de site voor AI For Good (ai-4-good.org).

Voor AI For Good onderzoek ik projecten die AI inzetten voor een betere wereld en bundel ik ze in een online omgeving. Ik blijf de curator en de schrijver van vlees en bloed. Ik zet AI in voor onderzoek, eindredactie en bouw. Dit gaat niet ten koste van bestaand werk. Het maakt projecten mogelijk die vroeger te duur of te arbeidsintensief waren en er anders niet waren gekomen.

Dat is de kant van AI waar ik blij van word. Maar ik kijk niet weg van de mindere kanten. AI neemt op sommige plekken wel degelijk werk over waaraan mensen inkomen, trots, vakmanschap en identiteit ontlenen. Taken verschuiven en functies kunnen worden uitgekleed. Sommige organisaties zullen besluiten dat zij met minder mensen verder kunnen.

Nieuwe technologie heeft eerder werk laten verdwijnen en nieuw werk geschapen. De auto maakte veel koetsiers overbodig, maar zorgde voor werk in fabrieken, garages, transport en wegenbouw. Het internet zette winkels, reisbureaus en kranten onder druk, maar bracht webwinkels, digitale media en nieuwe beroepen voort.

Dat kan met AI opnieuw gebeuren. Toch is de geschiedenis geen garantie voor de toekomst. Deze ontwikkeling gaat snel, waardoor we nauwelijks tijd krijgen om eraan te wennen. De technologie is bovendien voor bijna iedereen bereikbaar. Ik kan me geen andere grote innovatie herinneren die zo snel binnen het bereik van zo veel mensen kwam. AI blijft niet beperkt tot een fabriek of een gespecialiseerd softwaresysteem. Het zit nu al in mail, documenten, klantenservice en ontwerp. En dat wordt alleen maar meer.

Dit gaat banen kosten en vakken veranderen. Als AI het uitvoerende deel van je werk voor steeds meer mensen toegankelijk maakt, waar zet je je deskundigheid dan voor in? Een vormgever hoeft straks misschien niet meer ieder beeld zelf te maken, maar kan belangrijker worden bij het uitwerken van een visuele identiteit en het bewaken van de kwaliteit. Een docent hoeft niet alle uitleg zelf te geven en kan meer tijd besteden aan leerlingen die vastlopen.

Tegelijk verwacht ik dat er werk bijkomt. Als produceren veel goedkoper wordt, loont het om werkzaamheden op te pakken die nu blijven liggen en producten te maken die eerder te duur waren om te ontwikkelen. Dat geeft ook kleine bedrijven meer mogelijkheden. Een paar mensen met kennis van een vakgebied kunnen AI inzetten voor werk waarvoor eerder extra personeel nodig was.

In de toekomst kijken blijft ingewikkeld. Ik kijk van nature meer naar de kansen dan naar de bedreigingen en richt me op waar ik invloed op heb. Dat doe ik dagelijks. Je kunt nu al beginnen met experimenteren en leren wat AI goed kan. Kijk welk werk makkelijker en goedkoper kan. Zet AI daarvoor in en besteed je eigen tijd aan werk waar aandacht en deskundigheid nodig blijven.

AI kan veel tijd besparen. Dat heeft wat mij betreft vooral waarde als je die tijd gebruikt voor dingen die je belangrijk vindt of waar klanten werkelijk iets aan hebben. Gebruik AI daarom niet alleen om bestaand werk goedkoper te doen. Kijk ook wat je ermee kunt maken dat eerder buiten bereik lag. Dat vind ik interessanter.

En daar begint de vraag van dit boek. Als AI steeds meer productiewerk overneemt, waar maken wij dan nog het verschil?

Kevin Kelly schreef in 2008 dat waarde verschuift zodra digitale kopieën overvloedig worden. AI trekt die ontwikkeling verder door. Teksten, beelden, muziek, maar ook onderzoek, analyse en advies worden goedkoop en komen binnen ieders bereik.

Kelly noemt die waarde generatief. Ze kan niet simpelweg worden gekopieerd, maar moet telkens opnieuw worden voortgebracht, opgebouwd of verdiend.

Vertrouwen moet groeien. Reputatie ontstaat uit gedrag. Een relatie vraagt aandacht. Smaak krijgt gewicht doordat iemand kiest.

Wat Blijft onderzoekt tien bouwstenen van menselijke waarde: vertrouwen, relaties, netwerk, smaak, oordeel, cultuur, verantwoordelijkheid, reputatie, eigenheid en betekenis.

De eerste drie hoofdstukken gaan over waarde tussen mensen. Vanaf Smaak verschuift de aandacht naar keuzes en gevolgen. De laatste hoofdstukken gaan over wat zich door de tijd opbouwt en waarom iets ertoe doet.

Ik weet zeker dat je af en toe ‘duh’ zult denken, want er komen onvermijdelijk tegeltjeswijsheden langs. Maar die zijn niet voor niets tegeltjeswijsheden. En ook simpele wijsheden blijken in de praktijk lastig na te leven. Door ze achter elkaar te lezen, sta je hopelijk weer even stil bij de belangrijke dingen in het leven. En dit keer met wetenschappelijke onderbouwing.

AI kan bij iedere bouwsteen helpen en soms beter presteren. Maar een systeem kan niet zelf bepalen waarvoor het staat of verantwoordelijkheid dragen wanneer de uitkomst iemand raakt. Daar maken wij het verschil.

Dit is een levend onderzoek. Er zijn nog weinig organisaties die al jarenlang kunnen laten zien hoe zij door AI duurzaam sterker zijn geworden. Veel bedrijven zitten midden in hun eerste experimenten. Ze boeken successen en lopen tegen fouten aan.

Dit boek is daarom een veldnotitie uit het begin van een verschuiving.

AI gaat veel overnemen. Daar ben ik van overtuigd. Vooral uitvoerend werk. Dit boek onderzoekt waar mensen het verschil blijven maken.

Lees je mee?

Wat Blijft is een boek én een lopend onderzoek. Op watblijft.online deel ik nieuwe bronnen, gesprekken, voorbeelden en inzichten terwijl het project verder groeit. Eind september ontvangen de kopers hun boek!

Vrienden,

Ik groet U!

Erwin Blom

Er is veel discussie over AI en schrijven. Ikzelf schrijf graag en doordat ik dat al heel veel jaren doe, doe ik dat volgens mij ook best aardig. Ik blijf dat met liefde doen.

Maar er zijn ook mensen die niet goed kunnen schrijven. Maar wel een verhaal hebben. AI kan hun helpen hun ideeën beter te formuleren.

Om die reden ben ik niet tegen gebruik van AI bij het schrijven.

Maar ik ben wel tegen het schrijven slechte teksten met AI. Net zoals ik zonder AI tegen slechte teksten ben. Waar cliché’s of langdradigheid me bij gewone teksten irriteren, doen ze dat natuurlijk ook bij AI-teksten. Want als je nou toch technologie gebruikt, doe het dan ook goed.

Voor zowel schrijvers als niet-schrijvers heb ik De Schrijfploeg gemaakt: negen gespecialiseerde AI-agents die ieder een ander deel van het schrijfproces voor hun rekening nemen. Met nadruk: als je wilt. Want in ieder van de fasen kun je tegen de agent zeggen dat je ofwel alles zelf wilt doen, alles door AI wilt laten maken of een combinatie van die twee.

Dat is aan jullie, het is mij om het even.

Zo ziet De Schrijfploeg eruit:

• De Hoofdredacteur begeleidt het hele traject. Hij bekijkt waar je bent, houdt bij welke stappen zijn gedaan en stelt steeds de volgende stap voor.

• De Uitvrager helpt je een eerste gedachte uit te werken. Hij stelt vragen totdat duidelijk wordt wat je precies wilt vertellen, voor wie en waarom.

• De Onderzoeker zoekt bronnen, cijfers, voorbeelden, citaten en tegenbewijs. Het resultaat is een onderzoeksdossier waarmee je verder kunt.

• De Schrijver maakt op basis van je idee, schrijfbrief en onderzoek een eerste versie. Zoals gezegd: als je dat wilt. Je kunt het ook zelf doen.

• De Structuurlezer kijkt naar de opbouw. Klopt de volgorde? Is de redenering te volgen? Staan passages op de juiste plek?

• De Factchecker controleert namen, cijfers, citaten en andere beweringen die met bronnen te verifiëren zijn.

• De Tegenlezer leest als een kritische buitenstaander. Welke aannames maak je? Waar kan een lezer afhaken? Welke bezwaren blijven onbeantwoord?

• De Cliché-verwijderaar zoekt versleten formuleringen, managementtaal, lege claims en typische AI-constructies, ook al zijn ze door een mens gemaakt. Hij maakt de tekst concreter zonder je eigen stem weg te poetsen.

• De Schrijfwijzer kijkt na afloop wat er van het proces te leren valt. Welke feedback keerde terug? Welke voorkeuren zijn bruikbaar voor volgende teksten? Zo wordt het systeem steeds beter.

Maar altijd: jij bepaalt wie het werk doet

Het belangrijkste uitgangspunt van De Schrijfploeg is dus dat AI het schrijfproces niet automatisch van je overneemt.

Bij iedere stap krijg je van je AI-agent dezelfde keuze:

1. Doe het voor mij

2. Doe het met mij

3. Ik doe het zelf

4. Sla deze stap over

Je kunt De Onderzoeker dus zelfstandig bronnen laten zoeken. Je kunt samen met De Uitvrager je idee aanscherpen. Je kunt zelf schrijven en daarna alleen De Tegenlezer of Factchecker gebruiken. En als een stap voor jouw tekst weinig toevoegt, sla je hem over.

Je hoeft ook niet altijd bij het begin te beginnen. Heb je al een concept, dan kun je meteen naar De Structuurlezer. Wil je alleen feiten controleren, dan roep je rechtstreeks De Factchecker in. De negen agents vormen samen een route, maar zijn ook los te gebruiken.

Jij blijft degene die bepaalt wat er gebeurt, wie het doet en welke tekst uiteindelijk van jou is.

Zelf aan de slag

De hele Schrijfploeg is vrij beschikbaar via GitHub. Je kunt de negen agents installeren en gebruiken in onder meer ChatGPT, Codex en Claude. Je kunt de volledige route volgen of alleen de specialist inzetten die je op dat moment nodig hebt.

Op GitHub vind je de skills, installatie-instructies en voorbeelden:

»> Bekijk en installeer De Schrijfploeg via GitHub

De ploeg is open source. Je kunt de skills dus ook bekijken, aanpassen en geschikt maken voor je eigen manier van werken.

Vrienden, ik groet U

Erwin Blom

En was je eigenlijk nog van plan om het boek Wat Blijft voor 27,50 te bestellen en daarmee toegang te krijgen tot het complete onderzoek, doe het nu!

»> Wat Blijft

Als AI sneller video kan maken dan wij het kunnen kunnen, dan kun je eindeloze videostreams maken. Als je wilt maak je ze interactief, zodat het publiek mee kan bepalen wat de volgende scene wordt.

Dankzij MiniMax H3 Max van Fal kan dat nu. Een video van 5 seconden kan in 3 seconden worden gemaakt. Op de site laat het bedrijf dat zien. Ze hebben nu twee kanalen draaien waar de kijker invloed op kan hebben.

»> Bekijk Fal.live

Technologische vernieuwing fascineert in het begin doorgaans ‘omdat het kan’. Daarna komen de waardevolle toepassingen.

Wat zou je hier nog meer mee kunnen?

• Een permanent nieuwskanaal dat een RSS-feed omzet in korte, visuele updates.

• Een klus-kanaal: kijkers stellen vragen en krijgen direct een stap-voor-stap-video.

• Een persoonlijke geschiedeniszender: “Wat gebeurde er op deze dag?” met nieuws, muziek en beelden uit je geboortejaar.

• Een lokale stadszender, bijvoorbeeld voor Watergraafsmeer: buurtagenda, wegwerkzaamheden, sportuitslagen en nieuwe zaken.

• Een live sport-uitlegger: tijdens een wedstrijd kiest de kijker voor tactische analyses, spelersverhalen of spelregels.

• Een eindeloze kinderserie waarin de kijker steeds kiest welk probleem het hoofdpersonage oplost.

• Een reiszender: kies een stad, budget, interesse en tijd — de volgende scène bouwt je route verder uit.

• Een taaltrainer waarin een gesprek zich aanpast aan jouw antwoorden en fouten.

• Een productdemokanaal: kijkers vragen “laat zien hoe dit werkt voor…” en krijgen een nieuwe, specifieke uitlegvideo.

• Een fictief verkiezingsdebat of bestuurskamer waarin kijkers beleidskeuzes voorleggen en direct de mogelijke gevolgen zien.

Of dit wat gaat worden? We gaan het zien! Het biedt in ieder geval veel mogelijkheden!

De interessante verschuiving: video wordt minder een afgerond product en meer een interface. Niet “kijken naar een uitzending”, maar deelnemen aan een stroom die zich voortdurend herschrijft.

»> Meer info over Fal en MiniMax

Vrienden,

Ik groet U

Erwin Blom

AI helpt mij enorm bij werk en hobby. Tegelijk zie ik menselijke eigenschappen belangrijker worden nu de computer steeds krachtiger, goedkoper en alomtegenwoordig is.

AI heeft me enorm geholpen om Wat Blijft te maken, het project waarin ik onderzoek wat mensen toevoegen in een tijd van AI. De computer hielp me gesprekken uitschrijven, bronnen zoeken, doublures vinden en tekstvoorstellen doen. Daardoor kon ik meer onderzoeken dan ik alleen in dezelfde tijd had gekund.

Maar een boek wordt niet beter omdat er meer materiaal in zit. Ik moet nog steeds kiezen welke bron ertoe doet, welke geïnterviewde echt iets toevoegt en wanneer een tekst wel goed is maar niet van mij.

Tijdens het maken van het boek zag ik dat de tien bouwstenen waarover ik schrijf ook gewoon in mijn eigen werk meespelen. Die zet ik op een rij.

[Als je je nu voor 27,50 aanmeldt bij Wat Blijft, ontvang je eind september een boek en nu al toegang tot de hoofdstukken, tot 10 integrale interviews en tot de 100 onderzoeken die de basis van Wat Blijft zijn. >>> Doe mee]

De tien bouwstenen

Deze tien punten zijn zo oud als werk zelf. Juist omdat ze vanzelfsprekend lijken, vergeten we gemakkelijk hoe sterk ze bepalen wie we vertrouwen, bellen of volgen.

01. Vertrouwen. Als woorden en beelden goedkoop worden en iedereen ze met een prompt kan produceren, wil je de afzender kunnen vertrouwen. Je wilt weten dat hij of zij staat voor wat er gezegd of geschreven wordt.

02. Relaties. Door tijd en aandacht aan anderen te besteden, bouw je relaties op. Als je iemand kent en hoog hebt zitten, gun je die persoon een klus of bel je hem als je hulp nodig hebt. En andersom.

03. Netwerk. AI is een goede research-assistent en vindt makkelijk namen en links. Maar een lijst met namen is nog geen netwerk. Iemand die jou bij de juiste persoon introduceert, brengt iets anders mee.

04. Smaak. Er is altijd meer mogelijk dan goed is voor je bedrijf, product of klant. Smaak helpt bepalen wat aandacht verdient en wat je laat liggen. Smaak geeft je werk karakter. Daardoor wordt het herkenbaar.

05. Oordeel. AI kan de opties naast elkaar zetten, met de voor- en nadelen. Maar als er meerdere goede antwoorden zijn, moet je zelf kiezen wat voor jou of je bedrijf het zwaarst weegt.

06. Cultuur. In elke groep leven ideeën over wat goed werk is, waar je tijd voor maakt en wat je van elkaar accepteert. Die cultuur bepaalt ook hoe AI wordt gebruikt.

07. Verantwoordelijkheid. Het moet duidelijk zijn wie kan uitleggen waarom een keuze is gemaakt, wie de gevolgen draagt en wie ingrijpt als dat nodig is.

08. Reputatie. Die bouw je op met wat je jarenlang doet en laat zien. Niet met één overtuigende tekst, video of presentatie.

09. Eigenheid. Je manier van kijken, maken en beslissen maakt je werk herkenbaar, ook als AI de eerste versie razendsnel maakt.

10. Betekenis. AI kan veel formuleren. Mensen bepalen waarom iets ertoe doet en voor wie.

Mijn-OS is geen elfde bouwsteen, maar mijn digitale brein en werkwijze. Het helpt me deze tien dingen tijdens het werk bij elkaar te houden.

Ik ben mijn eigen proefkonijn

Leg je eigen bedrijf of organisatie eens langs deze bouwstenen. Hoe doen jullie het? Waar kan het beter, waar moet het beter? Dat helpt als AI belangrijker wordt. Maar ook als de impact ervan wordt overschat.

Ik leg Wat Blijft én mijn eigen rol daarin langs deze bouwstenen.

Bij Wat Blijft begint vertrouwen bij de bronnen. Ik wil terug kunnen vinden waar een bewering vandaan komt. Maakt een AI-agent tijdens research een fout, dan wil ik kunnen nagaan hoe die is ontstaan en wat er in de werkwijze moet veranderen. Anders maak ik een paar dagen later dezelfde fout weer. De lezer moet mij ook kunnen vertrouwen, op basis van de reputatie die ik in de afgelopen decennia heb opgebouwd.

Relaties en netwerk zie ik terug in de interviews. Ik ben al decennia actief in media, communicatie en innovatie. Voor Top Names sprak ik honderden mensen. Bij klussen, presentaties, workshops en cursussen leerde ik nog veel meer mensen kennen. De mensen die ik voor Wat Blijft wilde spreken, kon ik daardoor makkelijk bereiken. AI kan een lange lijst namen geven. Waarom iemand tijd maakt voor een gesprek, staat niet op die lijst.

Smaak en oordeel zitten in de keuzes die ik maak en in wat ik schrap. Voor elk hoofdstuk is er meer materiaal dan ik kan gebruiken. AI helpt me bronnen te ordenen en herhaling te zien. Ik bepaal welke bron een voetnoot wordt, welke uitgroeit tot een verhaal en welke helemaal niet in het boek komt. Mijn smaak bepaalt ook de visuele uitstraling van de site en het boek.

Cultuur zit voor mij in de manier waarop ik werk. Ik deel veel en vaak; het proces hoort voor mij bij het product. Ik heb de waarheid niet in pacht en sta open voor kritiek, voorbeelden en bronnen. Maar aan het eind van het proces ben ik verantwoordelijk. Mijn naam staat op het boek en onder de site.

Mijn reputatie is gebouwd in jaren journalistiek, nieuwsbrieven, events en dingen die ik online heb gemaakt. Mijn eigenheid zit in mijn nieuwsgierigheid naar muziek, media en technologie, en in de manier waarop die onderwerpen steeds weer samenkomen in mijn werk. Ook in het boek.

Betekenis zit in waarom ik dit boek schrijf. Ik ben ervan overtuigd dat mens en machine elkaar kunnen versterken. Dat wil ik met het boek en de site laten zien.

Mijn-OS houdt de boel bij elkaar

Mijn-OS klinkt ingewikkelder dan het is. Voor mij is het een verzameling documenten waarin ik vastleg hoe ik werk, verzamel wat ik heb gedaan en noteer wat er nog moet gebeuren. Ik houd er bij welke versie van een document actueel is, welke bronnen ik vertrouw, welke stijlafspraken er zijn en welke besluiten zijn genomen. AI helpt me die informatie bij te houden. Zo helpt Mijn-OS me de tien bouwstenen in mijn eigen werk niet uit het oog te verliezen.

Vrienden,

Ik groet U,

Erwin Blom

»> Wat Blijft